Rti Radio Taiwan International 
Rti Radio Taiwan International 
“Đôi khi tôi tự hỏi phải chăng kiếp trước mình là một nạn nhân vô cùng khốn khổ. Nếu không thì tại sao kiếp này tôi lại làm nhiều việc như vậy (đóng vai kẻ hành quyết) để ‘trả đũa’ số phận kiếp trước”.
Trần Chí Minh, 59 tuổi, đã nghỉ hưu tại cơ quan cảnh sát tư pháp của Văn phòng Công tố Tòa án Tối cao Đài Loan cách đây 5 năm. Trong 30 năm 9 tháng trong sự nghiệp của mình, trải nghiệm đặc biệt nhất là việc cá nhân ông đã tham gia hơn 100 vụ thi hành án tử hình, trong đó hơn 30 vụ ông là người trực tiếp bắn súng. Cả ông và những “tiền bối” cao cấp hơn ông đều không nghỉ hưu trước tuổi 55. Có người đã ăn chay nhiều năm vì điều này, và cũng có người bị ám ảnh vì điều này. Sau khi nghỉ hưu, Trần Chí Minh tích cực tham gia dàn hợp xướng và tìm thấy sự bình yên trong âm nhạc. Ông nói: “Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng trong đời mình sẽ phải làm điều này cho đất nước (bắn chết tù nhân). Một kẻ sát nhân bị kết án tử hình sau nhiều phiên điều tra và xét xử thực sự rất khó để phân biệt rõ ràng đâu là đúng đâu là sai.”
Mỗi lần nhận nhiệm vụ phải thi hành “án tử” giống như có tảng đá lớn đè lên ngực
Việc giải thích hiến pháp về hình phạt tử hình đã gây tranh cãi từ lâu trong xã hội Đài Loan. Tuy nhiên, ngoài giá trị nhân quyền và tinh thần của Hiến pháp, còn có một vấn đề nan giải quan trọng khác - ai sẽ vì đất nước thi hành án tử, bóp cò và trở thành người lấy đi mạng sống của người khác?
Tại Đài Loan, nhiệm vụ thi hành án tử hình được giao cho Sở Kiểm sát cấp cao Đài Loan và “cảnh sát tư pháp” thuộc nhánh công tố của nước này. Cảnh sát tư pháp có trách nhiệm chính trong việc bảo vệ sự an toàn của tòa án hoặc cơ quan kiểm sát và chịu trách nhiệm canh gác bị cáo, nghi phạm hình sự. Tuy nhiên, tại các sở kiểm sát có địa điểm thi hành án, họ còn được giao nhiệm vụ đặc biệt là “thi hành án tử”. Hiện nay, cơ quan kiểm sát chính ở Đài Loan là Sở kiểm sát cấp cao Đài Loan (chịu trách nhiệm về khu vực phía Dắc đến Tân Trúc) và Sở Kiểm sát Cao Hùng (chịu trách nhiệm cho khu vực phía nam). Ở những huyện thị không có bãi hành quyết, quân cảnh thường hỗ trợ việc hành quyết.
Ông Trần Chí Minh từng phục vụ trong Sở Kiểm sát cấp cao Đài Loan, là nơi chủ yếu tiến hành án tử hình, ông là một trong những tay súng thực hiện nhiều án tử nhất của cảnh sát tư pháp. Ông miêu tả, mỗi lần nhận được nhiệm vụ là giống như có một tảng đá lớn đè lên trên ngực. Sau khi ông nghỉ hưu, các cảnh sát tư pháp trẻ không thể nào thực hiện nhiệm vụ này, hiện tại, chỉ có Cảnh sát trưởng và Phó Cảnh sát trưởng mới có thể đảm nhiệm.
“Bằng”, sau khi thêm bộ giảm thanh vào khẩu súng lục, tiếng nổ vang trời của súng biến mất, nó giống như âm thanh của bùn rơi xuống sàn, nhưng thường thì có nhiều hơn một âm thanh.
Sau 20 phút, bác sĩ pháp y sẽ xác định “sống hay chết” dựa trên việc đồng tử của tội phạm có giãn ra hay không. Nếu không có “cái chết thành công” thì sẽ bắn một phát súng khác. Sau nhiều phát súng liên tiếp, mọi người trong khu hành quyết chen chúc vào phòng vệ sinh trong góc, vừa rửa tay vừa hét lên, “Rửa tay và không làm nữa! Rửa tay và không làm nữa!”. Nhưng mỗi lần như vậy ông đều nghĩ trong đầu: “Lần sau không phải lại đến đây nữa sao? Tại sao lại phải hét như vậy?”, tuy nhiê,n ông vẫn hét lớn cùng mọi người.
Vào năm ông nghỉ hưu, khi đó ông 54 tuổi, trưởng bối của ông lúc trước cũng nghĩ khi chưa đến 50 tuổi. Cảnh sát tư pháp không chỉ là một “công việc nguy hiểm và lao lực”, gây nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe hay sự an toàn, mà còn vì là một tay súng nên ông khó có thể nói chuyện với người khác về những mâu thuẫn tích tụ trong lòng. Khi áp lực lên đến đỉnh điểm, ông chỉ có thể lựa chọn rời đi.
Chức vụ nguy hiểm và lao lực là gì?
Theo “Tiêu chuẩn chứng nhận cho công việc nguy hiểm và lao lực dành cho công chức”, công việc lao động nguy hiểm và lao lực đề cập đến những công việc gây nguy hiểm cho sức khỏe thể chất và tinh thần hoặc an toàn tính mạng hoặc yêu cầu phải làm việc theo ca, làm việc ban đêm, thời gian làm việc dài hoặc có tính biến động cao. Vì vậy, tuổi nghỉ hưu tự nguyện đã được hạ xuống và không cần phải đợi đến 60 tuổi mới được nộp đơn xin nghỉ hưu.
Trần Chí Minh nói: “Kể từ khi nhận công việc này, tất cả chúng tôi đều nghĩ, ‘Nếu tôi không xuống địa ngục thì ai sẽ vào địa ngục?’ Nhưng chúng tôi không biết liệu điều này (thi hành án tử hình) có hoàn toàn đúng hay không?”
Nhớ lại khi còn là một cậu bé, ông rất thích vẽ tranh và mơ ước trở thành một nghệ sĩ. Khi ông 22 tuổi, bố mẹ ông muốn ông “nhận lương nhà nước” và làm công chức, điều đó sẽ giúp ông có được sự ổn định trong công việc, vì vậy, ông đã tham gia vào thi cảnh sát tư pháp, ông chưa từng nghĩ rằng mình lại làm một công việc có liên quan đến “xạ thủ”.
Khi còn là một người lính, ông luôn bắn trúng vào mục tiêu, nhưng ông đã được định sẵn phải “xuống địa ngục”
Trần Chí Minh từ nhỏ là một cậu bé rất vâng lời, dưới sự kỳ vọng của ba mẹ, khi ông nhìn thấy thông tin thi tuyển cảnh sát tư pháp trên báo ông đã đăng ký đi thi và cuối cùng được điều đến Sở
“Tôi cũng không hề biết sau khi thi xong đơn vị của chúng tôi lại làm công việc như thế này (thì hành án tử)...”
Trần Chí Minh nhìn lại tất cả những gì ông đã trải qua, nó giống như “số phận”. Ví dụ, khi còn trong quân đội, ông được phân công vào đơn vị quân cảnh, đơn vị này yêu cầu huấn luyện bắn súng chuyên sâu hơn quân bình thường. Trong một tháng, ông mỗi ngày đều đến trường bắn với khẩu súng trên lưng để tập bắn. “Về cơ bản thì tôi đều bắn trúng mục tiêu”, sau đó nghĩ lại thì có vẻ như đang luyện tập cho công việc sau này.
Không biết là do “tài năng” bắn súng xuất chúng của ông ta được bộc lộ, hay là do ông không tỏ ra sợ hãi trong đêm đầu tiên canh gác tử tù, trong Sở Kiểm sát cấp cao có hơn 30 cảnh sát tư pháp, cấp trên sẽ chọn ra 3 người phụ trách thi hành án tử trong thời gian dài và cảnh sát mới vào nghề Trần Chí Minh, khi đó mới 23 tuổi đã được chọn.
Đó là một nền giáo dục gây sốc lần đầu tiên. “Lần đầu tiên tôi canh gác hiện trường, sau khi thực hiện xong nhiệm vụ, tôi thấy hai hoặc ba người ở hiện trường đang giẫm lên lưng tử tù. Mọi người đều giẫm lên anh ta và tôi nghĩ rằng mọi người có nhất thiết phải làm như vậy không, và tôi cũng làm theo. Sau này hỏi tiền bối thì mới biết rằng giẫm lên như vậy là tử tù được ra đi nhanh hơn.” Việc này có vẻ tàn nhẫn nhưng mục đích của họ là để người đã khuất không phải đau khổ thêm nữa.
Không bao lâu sau đó, cấp trên tìm đến Trần Chí Minh, muốn ông xem xét đến việc tiếp nhận nhiệm vụ thi hành án tử. Trần Chí Minh trong lòng rất do dự, ông biết một số sĩ quan cấp cao chỉ có thể làm lính canh chứ không thể bắn súng, nhưng ông không thể dễ dàng từ chối sau khi có mặt tại hiện trường một năm sau khi nhậm chức. Bây giờ tôi mới 23 tuổi, tôi có thể trốn thoát được bao lâu?
Khi còn trong quân đội, ông đã bị bắt nạt thậm tệ và bị tổn thường tinh thần đến mức không muốn sống. Trong quá trình học tập, ông cũng bị giáo viên chế giễu ác ý, dù cấp trên có nói: “Không cần phải ép buộc bản thân, cứ suy nghĩ đi”, những tổn thương tâm lý trong quá trình trưởng thành đã khiến anh không dám trái lời cấp trên đã ảnh hưởng đến quyết định của anh. Trần Chí Minh kể rằng ban đầu một số đồng nghiệp không hiểu tại sao án tử hình lại được thi hành ở Sở Kiểm sát cấp cao, nhưng sau đó họ đã tìm ra câu trả lời ở Điều 21 Bộ luật Hình sự.
Luật này quy định rằng nếu đang thực hiện nhiệm vụ của mình theo lệnh của cơ quan cấp trên hoặc công chức, ngay cả khi hành vi đó đáp ứng các điều kiện được pháp luật quy định là tội phạm (bắn tử tù cũng là một hình thức giết người) thì cũng không phải chịu trách nhiệm.
Trước khi bị hành quyết, tử tù hiếm khi thừa nhận sai lầm của mình.
Trước đây, các vụ hành quyết hầu hết được thực hiện vào lúc 3 giờ sáng và xe buýt đã đợi ở quảng trường Viện Tư pháp nửa giờ trước. Cuộc hành quyết diễn ra vào lúc nửa đêm khi bóng tối bao trùm cả không gian.
Khi Trần Chí Minh nhậm chức, Đài Loan mới dỡ bỏ thiết quân luật, số vụ hành quyết hàng năm cao hơn nhiều so với hiện nay, vào thời điểm thường xuyên nhất, ông ta đến pháp trường ba lần một tuần. Những kẻ phạm tội tử hình không chỉ là những kẻ giết người mà còn là những kẻ tập hợp để cướp bóc. Trước khi bị đưa đến nơi hành quyết, những tử tù này sẽ không biết ngày nào mình sẽ bị xử bắn.
Tử tù cuối cùng mà ông hành quyết là Trịnh Tiệp, kẻ có liên quan đến vụ án giết người ngẫu nhiên trên tàu điện ngầm Đài Bắc. Ông cũng có mặt vào ngày Trác Trường Nhân, liệt sĩ chống cộng sản và những người khác thực hiện vụ bắt cóc giết người và vi phạm phiếu bầu, bị xử bắn.
“Cuối cùng, công tố viên sẽ hỏi tử tù xem họ có muốn nói gì không. Tử tù thường sẽ nói ‘Tôi muốn kháng cáo’, nhưng công tố viên sẽ nói 'kháng cáo của bạn đã bị từ chối'. Một số người trong số họ thực sự vẫn đang bào chữa cho mình. Cuối cùng, rất ít người thừa nhận mình sai. Có thể 2 hoặc 3 trong số 100 người sẽ chỉ trả lời ‘tôi không có gì để nói’. "
Trần Chí Minh nói rằng rất ít tử tù tỏ ra hối hận vào giây phút cuối cùng của cuộc đời: “Người khiến tôi ấn tượng nhất là Trác Trường Nhân. Cuối cùng, ông ấy đã nâng cốc chúc mừng với các bạn đồng hành của mình và nói rằng 20 năm sau, chúng ta vẫn một là hảo hán.”
Hình phạt tử hình được thực hiện như thế nào?
Ở Đài Loan, luật pháp yêu cầu xử tử, tiêm thuốc hoặc các biện pháp nhân đạo khác. Nhưng thực tế họ đều bị xử bắn. Trần Chí Minh, cựu cảnh sát tư pháp với hơn 30 năm kinh nghiệm, giải thích như sau:
[Nhân sự tại chỗ] Công tố viên, Giám thị Trại giam Đài Bắc, cai ngục Nhà tù Đài Bắc, thư ký, bác sĩ pháp y và cảnh sát tư pháp. Ngoài ra, pháp luật còn quy định giám mục phải được bố trí theo nguyện vọng của phạm nhân.
[Công việc cảnh sát tư pháp] Trước đây, một người chịu trách nhiệm bắn chết tử tù, trong khi những cảnh sát tư pháp khác đứng canh gác. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, cũng có một phương pháp thi hành án trong đó một người bắn phát súng đầu tiên, nếu cần thêm phát súng nào thì người khác sẽ đảm nhiệm.
[Vị trí bắn] Thường thì bắn vào tim, nhưng có một thời luật pháp cho phép tử tù hiến tạng, tử tù sẽ bị bắn từ tai vào não.
[Quy trình thực hiện]
Đưa người bị kết án về trung tâm để bàn giao, xác minh nhằm xác nhận danh tính.
Tử tù được đưa đến tòa án điều tra tạm thời và được hỏi liệu tử tù có muốn nói gì không và những lời cuối cùng của họ.
Tử tù dùng bữa ăn cuối cùng.
Tù nhân bị kết án được gây mê và sau đó được nâng lên chăn bông và đặt trong tư thế nằm sấp.
Bác sĩ pháp y đánh dấu trái tim trên lưng tử tù, và thừa phát lại thi hành án tử hình.
Sau 20 phút, bác sĩ pháp y xác nhận tử tù đã chết hay chưa, còn bắn một phát nữa.
Điều cấm kỵ ở pháp trường: Không gọi tên đồng nghiệp tại hiện trường
Về cơ bản, ngoại trừ thời điểm người thi hành án nổ súng, người này chỉ cách tử tù chưa đầy 2 mét, đây là ranh giới gần nhất giữa Trần Chí Minh và tử tù. Vào những lúc khác, Trần Chí Minh hầu như không nghĩ đến hoặc không muốn tìm hiểu hay thậm chí đôi khi còn cố tình không nhớ tên của những người tử tù.
“Cố gắng đừng suy nghĩ về điều đó, nếu không sẽ có nhiều thứ cứ mãi trong tâm trí bạn.”
Mỗi khi có “nhiệm vụ” vào ban đêm, chỉ huy sẽ báo cho ông biết trước vào buổi sáng, nhưng ông sẽ không tiết lộ đó là ai? Có bao nhiêu người ở đó? Ngay từ khi nhận nhiệm vụ, tuy không sợ tiếng súng hay những tình huống sinh tử nhưng toàn thân ông bắt đầu căng cứng từ vai, và ý nghĩ “tôi sẽ giết ai đó vào ban đêm” ngày càng lớn. “Càng hiểu rõ, hòn đá nhỏ ban đầu đặt trên vai bạn sẽ dần dần trở nên lớn hơn, chỉ khi hoàn thành nhiệm vụ, bạn mới cảm thấy gánh nặng này đã được trút bỏ.”
Vì việc hành quyết không phải là công việc hàng ngày của cảnh sát tư pháp nên mỗi khi đối mặt với một vụ nổ súng, họ giống như phải gánh thêm một hòn đá trên vai. Ngay cả khi bạn đã chuẩn bị sẵn tinh thần thì cũng khó có thể giải tỏa được những căng thẳng đang ùa vào tim như một hành động phản xạ.
Trần Chí Minh học cấp ba tại Trường dạy nghề Trí Quang do các Phật tử thành lập. Sau khi trở thành cảnh sát tư pháp, ở đối diện pháp trường có
có một ngôi chùa Địa Tạng Vương Bồ tát, Trần Chí Minh trước khi thực hiện nhiệm vụ đều đến nơi đây để cầu nguyện nhiệm vụ được suôn sẻ, hy vọng hành trình cuối cùng của tử tù cùng được hoàn thành và họ có thể trở thành một người tốt vào kiếp sau.
Gặp ác mộng, cúng bái thần linh, người hành quyết thường bị chấn thương tâm lý
20 năm trước, một bài báo học thuật ở Đài Loan nghiên cứu trạng thái tinh thần của một quan chức tư pháp khi thi hành án tử hình và những tác động sau đó đến thể xác, tinh thần và tâm hồn. Từ cuộc trò chuyện của một quan chức tư pháp giấu tên đã thể hiện rõ những thay đổi trong trạng thái tinh thần của họ bao gồm cả sự kiên trì, sợ hãi, lo lắng, bất lực, v.v., ngay cả khi đã được giải tỏa tinh thần sau khi hành quyết, nó vẫn để lại dấu ấn in sâu trong cuộc đời họ, khiến họ khó quay về với cuộc sống trước kia.
“Cái chết là điều bất ngờ, ngay khi tâm hồn nhẹ nhõm, tác động tâm lý của cái chết vẫn thường sẽ hiện ra trong một khoảnh khắc vô thức. Đây không phải là điều bạn có thể vượt qua nếu hôm nay có sự phòng thủ”, Thái Xương Hùng, giảng viên chỉ đạo luận văn và trợ lý giáo sư Khoa nghiên cứu về sự sống và cái chết tại Đại học Nam Hoa, phân tích.
Trần Chí Minh cũng kể rằng có đồng nghiệp khi đăng ngủ trong văn phòng thì đột nhiên hét lớn “Đừng tiến lại gần tôi”, lúc đó ông đã lập tức gọi đồng nghiệp dậy và hỏi han người đồng nghiệp này, sau khi trò chuyện ông mới biết rằng đồng nghiệp của ông mơ thấy ma đuổi theo mình, “vợ của người đồng nghiệp này rất tức giận vì anh ta đã dấu vợ mình rất nhiều năm việc đảm nhận nhiệm vụ hành quyết tử tù, sau đó phải đi đến chùa để giúp anh ta cầu nguyện khoảng nửa năm thì tình trạng mới được tốt hơn một chút.”
Thái Xương Hùng nhắc nhở, đối mặt với cái chết, con người thường kích hoạt một số “cơ chế phòng thủ” để giảm bớt lo lắng, bao gồm việc không cho người thân và bạn bè biết về điều đó, thiết lập những điều cấm kỵ hoặc thực hiện các hành vi nghi lễ liên quan đến tín ngưỡng, điều này phản ánh chính xác trải nghiệm thực tế của Trần Chí Minh.
“Việc không thể kết thúc sinh mạng của tử tù bằng một phát súng là điều rất bình thường. Có người thậm chí đã bị bắn tới sáu phát.” Trần Chí Minh từng chứng kiến tình huống bi thảm nhất khi một tiền bối đang thi hành án, vì là trường hợp hiến tạng nên tử tù này thay vì bị bắn vào tim, thì sẽ bị bắn vào não, sau khi bắn xong thì phải được bác sĩ pháp ý xác nhận là đã chết thì mới hoàn thành nhiệm vụ. Sau khi bắn xong thì sẽ được quấn gạc rồi đặt lên cáng để mang đi nhưng do bác sĩ pháp y kiểm tra người này chưa hoàn toàn chết nên phải tháo gạc ra và bắn tiếp và bắn đến phát súng thứ 6 mới được mang đi, vì do mất quá nhiều thời gian nên nội tạng không thể sử dụng được nữa. Sau này, do vấn đề nhân đạo, Đài Loan không còn nhận nội tạng hiến tặng từ các tử tù nữa.
“Tôi mới đi làm được hơn một năm, đã nghĩ đến chuyện nghỉ việc, nhưng bố tôi lại rất để tâm đến điều này, ông cho rằng trong nhà rất hiếm khi có người có thể làm cảnh sát tư pháp nên tôi cần phải cố gắng làm tốt công việc này. “Trong 10 năm làm cảnh sát tư pháp của Trần Chí Minh, không có người nào muốn iếp tục đảm nhận các vụ nổ súng trong thời gian dài. Ông mô tả các đồng nghiệp của mình là “người sáng suốt”.Việc trở thành một tay súng có thể chỉ nhận được nhiều hơn người bình thường vài trăm Đài tệ, khi đầu óc đang tỉnh táo, thì người ta sẽ không chọn công việc này, không muốn vì nó mà làm khó bản thân mình.”
Ông cũng đề cập rằng những năm đầu, có đề xuất tư vấn tâm lý cho các đồng nghiệp khác trong các cuộc họp nội bộ, nhưng sau đó không thực hiện được, điều này khiến ông có chút tiếc nuối.
“Mặc dù chúng tôi đều nói rằng ‘tôi không xuống địa ngục thì ai xuống’, nhưng chúng tôi không biết liệu nói như vậy thì có hoàn toàn đúng hay không, dù sao thì chúng tôi làm công việc này cùng là vì đất nước, nhưng thực chất đúng hay sai thì chúng tôi cũng rất khó nói. Tuy nhiên, khi nhìn vào nhiều (tử tù), chúng tôi thực sự cảm thấy rằng họ không thể sống chung với những người bình thường như chúng tôi nữa”. Cuối cuộc phỏng vấn, Trần Chí Minh bộc lộ cảm xúc thật và sự đấu tranh nội tâm của mình.
Ở tuổi 39, ông được chẩn đoán mắc bệnh suy tim, điều này đã thay đổi cách nhìn của ông rất nhiều về cuộc sống, “hầu hết các bộ phận bị bắn của tử tù đều là trái tim, không biết điều này có phải là nhân quả hay không.”
Sau khi về hưu, ông tích cực tham gia dàn hợp xướng và tìm được hướng đi mới trong cuộc sống thông qua một “tài năng” khác. Từ hát tiếng Đài đến thanh nhạc cổ điển, ông đều hát các bản nhạc và nốt nhạc khó hơn phần trước để giảm bớt áp lực tâm lý tích tụ bấy lâu trong quá trình hành quyết.
Phương Thảo
