Theo nội dung của “Dự thảo Luật quốc dân tham gia xét xử hình sự” do Viện Tư pháp đưa ra, sau này sẽ do 3 quan tòa chuyên môn và 6 vị thẩm phán quốc dân cùng tiến hành cuộc xét xử. Đối với tất cả quốc dân đủ tuổi 23, có trình độ học vấn tốt nghiệp từ cấp trung học phổ thông trở lên, đồng thời là công dân Trung Hoa Dân Quốc ở địa phận quản lý của tòa án địa phương đã liên tục cư trú trên 4 tháng, đều hội đủ tư cách được bầu chọn làm thẩm phán quốc dân, nhưng sẽ cho loại ra những đối tượng bao gồm người bị tước bỏ quyền công dân, từng đảm nhận hoặc đang đương nhiệm công viên chức vẫn trong thời gian nghỉ việc hay được đình chỉ chức vụ, nhân viên hành chính của nhà nước, các vị dân biểu, người từng đảm nhận hoặc đương nhiệm công việc liên quan pháp luật, quân nhân, cảnh sát, nhân viên phòng cháy chữa cháy, nhân viên làm công việc trong các chính đảng và người có liên quan đến vụ án.
Ngoài ra, đối với các đối tượng trên 70 tuổi, giáo viên các trường công lập, tư lập, học sinh, vì mắc bệnh hoặc do nuôi dưỡng người thân mà khó chấp hành chức vụ, xảy ra những tai nạn hoặc sự cố lớn, và người dân từng tham gia nhưng chưa tới thời hạn nhất định nếu được bầu chọn làm thẩm phán thì có quyền từ chối.
Việc bầu chọn thẩm phán quốc dân trước nhất sẽ do chính quyền địa phương sắp đặt danh sách vòng 1, tiếp theo do tòa án địa phương thành lập nhóm xẽt duyệt tiến hành công việc sàng lọc, lập ra danh sách bầu chọn vòng 2, sau đó giao cho tòa án địa phương dựa vào từng cá án cụ thể để loại trừ tư cách không phù hợp, đồng thời rút chọn số lượng người cần thiết cho từng cá án, và chọn ra thời gian nhiệm kỳ, trong đó bao gồm thẩm phán, công tố viên đều có thể tiến hành công tác sàng lọc.
Trưởng phòng Phòng Hình sự Viện Tư pháp Tô Tố Nga cho biết: “Trong thời gian chọn ra thời hạn nhiệm kỳ, bao gồm tòa án, thẩm phán và công tố viên, người biện hộ đều có thể đề xuất vấn đề để tiến hành sàng lọc, cũng được chia làm hai loại, một loại là họ có thể đăng ký xin từ chối và kèm theo lý do, một loại khác là từ chối và hoàn toàn không có kèm theo lý do, thông qua một trình tự bầu chọn này, sẽ được ra đời vị thẩm phán quốc dân có giá trị đa nguyên và không có định kiến.”
Theo dự thảo của Viện Tư pháp, sau này sẽ do 3 quan tòa chuyên môn phối hợp với 6 vị thẩm phán quốc dân thành lập phiên tòa xét xử có sự tham gia của người dân để cùng tiến hành xét xử, sẽ được sử dụng chung các vụ án nhẹ nhất với án tù có thời hạn trên 7 năm, và những vụ án cố tình phạm tội gây chết người, nhưng cho loại bỏ vụ án về thiếu niên và ma túy.
Trưởng Thư ký Viện Tư pháp Lữ Thái Lang cho biết: “Đạt trên 2/3 vụ có tội, chắc chắn là bao gồm thẩm phán quốc dân, chúng tôi đưa ra chế độ này quan trọng nhất là với ý tưởng thông qua tính chuyên môn pháp luật của quan tòa kết hợp với giá trị và kinh nghiệm xã hội của thẩm phán quốc dân không phải trong nghề làm, do đó khi phán quyết nhất định phải có sự tổ hợp của hai nhóm thành viên này đều phán quyết người có tội mới được. Về mặt quan tòa nghề nghiệp, xác định trong đó có một lý do quan trọng, hy vọng hai nhóm này đều nhận định bị cáo có tội cả.”
Minh Hà