Tổng thống Thái Anh Văn tuyên bố tại Đại hội Đại biểu toàn quốc Đảng Dân Tiến về việc khởi động sửa đổi Hiến pháp, Ủy viên Lập pháp Đảng Dân Tiến Tô Xảo Tuệ đề xuất dự thảo sửa đổi Hiến pháp, hy vọng đưa chế độ hiện nay đang thi hành là “thể chế bán-tổng thống” chuyển đổi sang “thể chế tổng thống”, đồng thời đạt số lượng ký tên thỉnh nguyện đã vượt mốc. Nhưng thực tế cho dù ở Viện Lập pháp hoặc trong giới học thuật, việc Đài Loan nên áp dụng mô hình “thể chế tổng thống” hay “thể chế đại nghị”, đều đưa ra những nhận xét khác nhau.
Ngày 29/9 Thị trưởng thành phố Đài Trung Lâm Giai Long trả lời phỏng vấn của Đài phát thanh RTI cho biết, ở Đài Loan, Quốc hội là cơ quan dân ý duy nhất để đôn đốc, giám sát cơ quan hành chính, từ bấy lâu nay đều do cơ quan hành chính tiếp nhận sự chất vấn truyền thống của Viện Lập pháp, nếu áp dụng một chế độ tổng thống thuần túy, đối với nội các chính phủ thì không cần phải đến Quốc hội để sẵn sàng đón nhận cuộc chất vấn của nghị sĩ; nhưng mặt khác, Đài Loan đã thực thi chế độ tổng thống do dân bầu trực tiếp, nếu áp dụng chế độ đại nghị, cũng không thể trở lại cuộc bầu cử gián tiếp, thậm chí không có diễn ra cuộc bầu cử tổng thống. Ông Lâm Giai Long nhận xét rằng vấn đề này rất phức tạp, trọng điểm là trong một thể chế mới có thể thực hiện để trách nhiệm và quyền hạn có thể được cùng ăn khớp với nhau hay không.
Thị trưởng thành phố Đài Trung Lâm Giai Long cho biết: “Điều mà phải nói là trong nền dân chủ của Đài Loan, vì đã có cuộc bầu cử do người dân trực tiếp bỏ phiếu bầu chọn tổng thống, trừ phi cho bãi bỏ cuộc bầu cử trực tiếp này, bằng không thì không thể trở lại với thể chế đại nghị. Khi lấy tổng thống làm trung tâm hiến pháp, là thể chế phù hợp với nhau giữa trách nhiệm và quyền hạn, lẽ đương nhiên trong này sẽ liên quan đến mối quan hệ ở bên này là hành chính và bên kia là lập pháp, ngoài ra, là mối quan hệ được gọi là thể chế bán tổng thống, chỉ cần trong thể chế giữa trách nhiệm và quyền hạn cùng hợp nhau, tôi nghĩ rằng sẽ nhận được sự ủng hộ của nhiều người.”
Ông Lâm Giai Long cho hay, trong công cuộc cải cách Hiến pháp sẽ là một công việc được tiến hành liên tục, về vấn đề Đài Loan nên áp dụng chế độ nào sẽ có một khoảng không gian lớn để thảo luận, tuy nhiên, ông nhận xét khi chọn lựa thể chế thì chắc chắn phải mang tính tổng thể, không phải với một câu nói thôi là muốn chọn chế độ nào cũng được, mà cần đạt tới mục tiêu hợp nhau giữa trách nhiệm và quyền hạn, đồng thời phải giúp cho nguồn máy hoạt động của chính phủ đạt năng suất và hiệu quả cao.
Minh Hà