Mối quan hệ ba bên giữa Đài Loan, Mỹ và Trung Quốc luôn luôn là trọng tâm của các học giả nghiên cứu chính trị quốc tế, một số học giả cho rằng trước xu hướng bành trướng của Trung Quốc Đại Lục, trong khi Mỹ đang áp dụng bầu không khí chủ nghĩa cô lập, Đài Loan nên thông qua nhiều mối quan hệ khác nhau để tích cực tuyên bố chủ quyền quốc gia ra thế giới, họ tin rằng đây không phải là một sự khiêu khích chống lại Trung Quốc, mà đây là sự đối mặt với chiến lược ngăn chặn của Trung Quốc.
Trước sự việc Đài Loan không thể tham dự Hội nghị y tế thế giới WHA cùng với vụ việc nhân viên tổ chức phi chính phủ Đài Loan Lý Minh Triết đang bị bắt giữ điều tra tại Trung Quốc, hai vụ việc trên đã phản ánh hoàn cảnh khó khăn của ngoại giao Đài Loan. Ngày 3/6 Hiệp hội giáo sư Đại học Quốc Gia Đài Loan cho tổ chức cuộc họp ký giả, các học giả nhận định rằng các vấn đề trên có liên quan đến chủ nghĩa bành trướng trong thời gian gần đây của Trung Quốc và chủ nghĩa cô lập của Mỹ.
Phó nghiên cứu viên Học viện nghiên cứu lịch sử Đài Loan thuộc Viện nghiên cứu Trung ương Ngô Duệ Nhân cho biết, chính phủ Mỹ rõ ràng đang áp dụng chủ nghĩa cô lập trên toàn thế giới, thậm chí còn hạn chế thế lực ủng hộ Đài Loan của Nhật Bản, vì thế Đài Loan không thể tiếp tục kỳ vọng vào sự bảo vệ của đồng minh Mỹ. Ngô Duệ Nhân cũng cho biết, Trung Quốc lợi dụng “sáng kiến một vành đai, một con đường” là một khuôn khổ cho tổ chức phát triển kinh tế đa quốc gia của Trung Quốc, xây dựng cơ sở kinh tế nhằm bành trướng thế lực đế quốc. Ngoài ra Trung Quốc còn lợi dụng “Hiệp định khí hậu Paris ” lôi kéo xã hội quốc tế và Liên minh Châu Au, sự bành trướng quốc tế của Trung Quốc chính là sự ngăn chặn đối với Đài Loan, trước tình thế này Đài Loan buộc phải tích cực tuyên bố chủ quyền.
Ngô Duệ Nhân nói:”tân Tổng thư ký Ủy ban an ninh quốc gia nói rằng, hiện tại phải tăng cường ngoại giao kênh hai (Track 2 Diplomacy), đúng vậy ngoại giao kênh hai rất quan trọng, còn ngoại giao kênh ba (Track 3 Diplomacy), có nghĩa là liên kết với xã hội công dân quốc tê, tuy nhiên cũng không thể bỏ quên ngoại giao kênh 1 (Track 1 Diplomacy), có nghĩa là dựa theo hành vi ngoại giao kênh thính thức để tuyên thị chủ quyền lãnh thổ một cách bình thường, không nên áp dụng cách thức rụt rè như hiện tại, nếu không Đài Loan sẽ biến thành một quốc gia phi chính thức hoặc quốc gia ngoại giao kênh 2.”
Ứng cử viên tiến sỹ khoa Luật pháp quốc tế trường Đại học Oxford Anh Quốc ngài Tống Thừa Ân biểu thị, nếu dựa trên nghị đề Hội nghị y tế thế giới WHA, bất luận là chủ trương hai bờ eo biển, thì phía Mỹ đã sớm có biểu hiện thận trọng trước phản ứng của Trung Quốc, đây chính là một cảnh báo đối với không gian phát triển quốc tế của Đài Loan. Trước sự bành trướng thế lực và quyền tài phán quốc tế của Trung Quốc, chính phủ Đài Loan nên xem xét liệu có phải dùng danh nghĩa quốc gia để đối diện với Trung Quốc hay không. Tống Thừa Ân nói: “bất luận xuất phát từ sự cạnh tranh quyền tài phán hoặc nhân quyền quốc tế, chúng ta có đối mặt với lập trường Trung Quốc trên danh nghĩa là một quốc gia hay không, Đài Loan liệu có quyết tâm dùng danh nghĩa quốc gia đối diện với Trung Quốc hay không, nhìn vào tình hình ngoại giao hiện tại thì tôi muốn đặt câu hỏi, nếu như không như thế thì chúng ta còn sự lựa chọn nào nữa?”
Người triệu tập Tổ kinh tế xã hội thuộc Hiệp hội giáo sư Đài Loan ngài Cao Nhân Sơn cho rằng, nhiều quốc gia Đông Nam Á đang lo sợ chiến lược “kinh tế thuộc dân” của Trung Quốc, chính vì thế Đài Loan có thể dựa vào năng lực kinh tế và kỹ thuật nông nghiệp của mình, dùng phương thức thích hợp để tiến thêm một bước củng cố quan hệ với các quốc gia mục tiêu trong chính sách Tân Nam Tiến.
Tường Vy