Ngày 5/5 Ủy ban Kinh tế ở Viện Lập pháp đã mời các bộ ngành bao gồm Ủy ban Nông nghiệp, Bộ Ngoại giao, Sở Tuần duyên bờ biển thuộc Viện Hành chính nhằm về tình hình xử lý nối tiếp của vụ tàu cá mang tên “Tung Sheng Chi số 16” bị Nhật Bản bắt giữ và “Thỏa thuận ngư nghiệp Đài Loan – Nhật Bản” tới dự phiên họp báo cáo và trả lời chất vấn.
Nhiều nhà lập pháp đưa ra chất vấn rằng, khi Okinotori được Đài Loan nhận định là bãi đá không phải là đảo, do đó ở xung quanh vùng biển Okinotori là thuộc về hải phận quốc tế, không như Nhật cho rằng là vùng đặc quyền kinh tế, thế nên, tàu cá Đài Loan có quyền tự do đánh bắt cá và hoạt động đi lại tại vùng này, vậy tại sao lại hô ứng theo yêu cầu của Nhật, phải chịu trả 6 triệu yen Nhật, tương đương khoảng 1,76 triệu Đài tệ cho phía Nhật ? theo Chủ nhiệm Ủy ban Nông nghiệp ông Trần Chí Thanh giải thích, 6 triệu yen Nhật không phải là tiền phạt, đó là khoản tiền bảo chứng, tiêu biểu rằng sau này ngư dân và Nhật sẽ ra tòa kiện tụng nhau, Ủy ban Nông nghiệp cũng cho rằng hai bên cần phải tiến hành vụ kiện tụng.
Ông Trần Chí Thanh cho biết : “Khoản tiền này giống như số tiền bảo lãnh để được tại ngoại mà tòa án đặt ra, tiền bảo lãnh này dùng để bảo lãnh người phải ra tòa, vì vậy, khi người không ra tòa sẽ bị tòa án tịch thu, cho nên, không phải là khoản tiền phạt mà là tiền bảo chứng, lần này ngư dân đóng số tiền 6 triệu yen Nhật cũng là thuộc khoản tiền bảo chứng, nếu đóng tiền nộp phạt cho Nhật sẽ là 30 triệu yen Nhật.”
Đây không hẳn là chiếc tàu cá đầu tiên của Đài Loan bị Nhật Bản bắt giữ ở xung quanh vùng biển Okinotori, trước kia từng xảy ra vụ tàu cá bị bắt giữ vào năm 2005 và năm 2012, tuy nhiên, số tiền bảo chứng vào năm 2005 do chủ tàu tự chi trả, năm 2012 do Văn phòng Đại diện Đài Loan tại Nhật tạm ứng trước tiền bảo chứng.
Đứng trước vụ tranh chấp vùng biển Okinotori, Tổng Thư ký Hiệp hội Quan hệ Á Đông ông Thái Minh Diệu trả lời chất vấn cho biết, Bộ Ngoại giao đích thực đang tìm kiếm bên thứ ba đứng ra điều đình để đạt đến một sự thỏa thuận, hiện nay đang có ý định mời Mỹ làm vai trò trung gian. Ông Thái Minh Diệu cho biết : “Theo sự phán đoán của chúng tôi, Mỹ là quốc gia có sức ảnh hưởng nhất, nhưng hiện nay chúng tôi vẫn không biết được Mỹ có đồng ý hỗ trợ chúng tôi làm vai trò điều đình hay không.”
Ông Thái Minh Diệu cũng cho hay, về vấn đề này, Bộ Ngoại giao tuyệt đối không tìm đến sự giúp đỡ của Trung Quốc. Ông tiết lộ rằng, Sở Tuần duyên bờ biển và Ủy ban Nông nghiệp cử phái đội tàu để bảo vệ tàu cá, ở phía Nhật cũng lo lắng hành động này sẽ làm ảnh hưởng đến mối quan hệ Đài Loan – Nhật Bản cũng như nền hòa bình an ninh của vùng Đông Á, nhưng ông cũng nhấn mạnh, chính phủ cần thể hiện quyết tâm và lập trường bảo vệ quyền lợi của ngư dân, trong hành động bảo vệ tàu cá, Bộ Ngoại giao cũng hy vọng giữa hai bên nên có sự kiềm chế lẫn nhau, đừng để gây ra ngòi nổ chiến tranh.
Minh Hà