Tổng thống Mã Anh Cửu vào ngày 28/1 dẫn đầu giới chức thuộc các bộ ngành có liên quan và chuyên gia học giả đến đảo Thái Bình ở Nam Sa để thăm hỏi sự vất vả của nhân viên đóng chốt trên đảo, Tổng thống phát biểu trên đảo Thái Bình cho biết, các hòn đảo trên Biển Nam Hải do người dân xưa kia từ thời sớm nhất phát hiện và sử dụng trong thời kỳ Tây Hán, vào đời vua Khang Hy nhà Thanh đã đưa các đảo ở Biển Nam Hải quy vào hệ thống phòng thủ trên biển, sau khi thành lập Trung Hoa Dân Quốc, chính phủ cũng lần lượt nhấn mạnh với cộng đồng quốc tế Trung Hoa Dân Quốc có chủ quyền với các đảo ở Biển Nam Hải và vùng biển xung quanh. Tổng thống Mã Anh Cửu cho biết, trong giai đoạn hiện nay chính phủ sẽ lấy đảo Thái Bình làm khởi điểm để thực tiễn “Sáng kiến hòa bình Biển Nam Hải”, nỗ lực xây dựng đảo Thái Bình thành “hòn đảo cứu trợ tại nạn và hòa bình”, “hòn đảo sinh thái” và “hòn đảo carbon thấp”.
Tổng thống Mã Anh Cửu nói rõ để thực tiễn đường đi của “Sáng kiến hòa bình Biển Nam Hải”, đặt trong khung “ba cần làm và ba không làm”, đó là “cần hợp tác, không xung đột”, “cần hưởng chung, không độc chiếm” và “cần thực tế, không làm bế tắc”; nội hàm cụ thể của đường đi này, đó là “một con đường khả thi, có hai điều cần nói rõ, ba tiến trình để đẩy mạnh”. Gọi là “một con đường khả thi”, đó là “gác qua bên tranh chấp, quy hoạch tổng quát, chia khu vực khai thác phát triển”; “hai điều cần nói rõ”, đó là các bên đương sự trong khu vực đều được đưa vào quy chế thương thảo, cùng chung quy hoạch cho Biển Nam Hải tiến hành thỏa thuận hợp tác, và trong cơ chế thỏa thuận hợp tác này là một sự sắp xếp tạm thời mang tính chất thực dụng, không làm tổn hại tới chủ trương của các bên đương sự hoặc cản trở đến thỏa thuận cuối cùng trong tương lai được tiến tới tại khu vực Biển Nam Hải.
Về ba tiến trình được thúc đẩy, được chia làm tầm ngắn, tầm trung và tầm dài. Về khía cạnh tầm ngắn, nên cùng gác lại tranh chấp, các bên nhanh chóng triển khai cuộc đối thoại thương thảo đa bên, bằng hình thức thỏa thuận hòa bình để thay thế bằng vũ lực đối kháng, đảm bảo tự do và an toàn trên đường biển và đường hàng không. Sau khi tích góp đầy đủ lòng tin cậy nhau, các bên nên thương thảo nhau để đặt ra những cơ chế an toàn trên vùng Biển Nam Hải, những quy tắc sự cố gặp nhau trên không và thiết lập đường dây nóng cho nhau. Trong giai đoạn tầm trung, đẩy mạnh “kế hoạch tổng quát” : các bên đương sự dựa trên nguyên tắc và tinh thần của Luật Quốc tế có liên quan, cùng xây dựng cơ chế hợp tác chung, tiến hành thỏa thuận và hợp tác về các nghị đề quan trọng bao gồm :“Bảo vệ và quản lý nguồn tài nguyên sinh vật”, “Thăm dò, khai thác và phát triển nguồn tài nguyên phi sinh vật”, “Bảo vệ môi trường biển và nghiên cứu khoa học”, “Phòng chống phạm tội trên biển”, “Cứu trợ nhân đạo và cứu trợ tai nạn”...Trong giai đoạn tầm xa, trông chờ được thực hiện chương trình “Phân chia khu vực khai thác phát triển”: các bên thông qua sự hợp tác song phương hoặc đa bên, tạm thời hoạch định vùng biển hợp tác và phát triển, xây dựng chung nhau một cơ chế quản lý đôn đốc, để tiến hành việc hợp tác và phát triển chia theo khu vực và phân chia giai đoạn, tiến tới kết quả bình đẳng cùng có lợi.
Về vị trí Luật Quốc tế của đảo Thái Bình, Tổng thống Mã Anh Cửu cho biết, đảo Thái Bình có khả năng đủ để “duy trì cho loài người cư trú và cuộc sống kinh tế cho bản thân”, tuyệt đối không phải là đá ngầm mà là hòn đảo, hoàn toàn phù hợp theo điều thứ 121 của “Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển” (UNCLOS) đưa ra định nghĩa về “hòn đảo”; vì vậy ngoại trừ vùng lãnh hải, có quyền đề xuất chủ trương khu kinh tế riêng và lớp đá ngầm lục địa. Tổng thống Mã Anh Cửu cho biết, Trung Hoa Dân Quốc đã có cử phái nhân viên trú đóng lâu dài trên đảo Thái Bình để kinh doanh và phòng thủ, là việc chứng minh Trung Hoa Dân Quốc thực hiện chủ quyền trên đảo Thái Bình và khu vực xung quanh.
Minh Hà