Tối ngày 5/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có cuộc điện đàm, đây là lần đối thoại đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng. Theo Tân Hoa Xã, hai bên đã thảo luận về các vấn đề như thuế quan thương mại, trao đổi sinh viên và xuất khẩu đất hiếm. Đáng chú ý, ông Tập Cận Bình đã nêu vấn đề Đài Loan trong cuộc gọi, cảnh báo rằng “cần tránh để một số ít phần tử ly khai Đài Loan kéo Trung - Mỹ vào tình thế đối đầu nguy hiểm”. Tuy nhiên, phía Mỹ không đưa ra cách diễn giải tương tự về nội dung cuộc điện đàm như phía Trung Quốc đã đưa tin.
Ủy viên lập pháp thuộc Đảng Dân Tiến ông Lại Thụy Long cho biết, mặc dù ông Tập Cận Bình cố gắng gây áp lực buộc ông Trump cam kết không ủng hộ Đài Loan độc lập, nhưng Đài Loan vẫn giữ vai trò then chốt đối với an ninh khu vực và chuỗi cung ứng công nghệ cao của Hoa Kỳ. Ông Lại Thụy Long nhấn mạnh rằng nếu Đài Loan bị thôn tính, hệ thống phòng thủ tại chuỗi đảo thứ nhất, chiến lược quốc phòng cũng như lợi ích trong ngành công nghệ cao của Mỹ sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, đây là tổn thất mà Mỹ không thể chấp nhận.
Ủy viên lập pháp thuộc Đảng Dân Tiến bà Ngô Tư Dao nhấn mạnh, cộng đồng các quốc gia dân chủ trên thế giới từ lâu đã nhận rõ hành vi phá hoại trật tự quốc tế của Trung Quốc. Bà chỉ ra rằng, Trung Quốc một mặt phát lệnh truy nã các sĩ quan thông tin của quân đội Đài Loan, mặt khác lại cao giọng kêu gọi đối thoại với Mỹ, nhưng thực chất Trung Quốc chính là kẻ gây rối đối với hòa bình thế giới.
Ủy viên lập pháp thuộc Đảng Quốc dân bà Trần Ngọc Trân cho biết, từ nội dung bài đăng trên mạng xã hội của ông Trump cho thấy, ông không hề đề cập đến vấn đề Đài Loan, mà chỉ nhấn mạnh rằng phần lớn cuộc trò chuyện với ông Tập Cận Bình xoay quanh thương mại, cũng không đụng chạm đến các vấn đề nhạy cảm như chiến tranh Nga - Ukraine hay Iran. Bà cho rằng việc Trung Quốc đơn phương đặt vấn đề Đài Loan vào trọng tâm cuộc điện đàm đã phản ánh rõ sự khác biệt lập trường giữa Mỹ và Trung Quốc.
Bà Trần Ngọc Trân phân tích, mối quan tâm chính của ông Trump dường như là xuất khẩu tài nguyên đất hiếm, cho thấy lợi ích hàng đầu của ông vẫn tập trung vào kinh tế - thương mại và ứng dụng quân sự. Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo rằng tiếng nói của Đài Loan trong tương tác Mỹ – Trung có nguy cơ ngày càng bị gạt ra ngoài lề.
Bà Trần Ngọc Trân kêu gọi chính phủ cần đánh giá lại vị thế chiến lược đối ngoại, chủ động tìm kiếm sự ủng hộ từ cộng đồng quốc tế, để tránh bị gạt ra ngoài trong các cuộc cạnh tranh khu vực.
Thúy Anh