Đại hội Y tế Thế giới (WHA) được tổ chức từ ngày 19/5 đến 27/5 tại Geneva (Thụy Sĩ). Đài Loan năm nay tiếp tục không được mời tham dự, đánh dấu năm thứ 9 liên tiếp bị loại khỏi sự kiện này. Tuy vậy, các quốc gia có cùng lý tưởng vẫn tiếp tục lên tiếng ủng hộ.
Trong ba ngày đầu tiên, đã có đại diện của 14 quốc gia không có quan hệ ngoại giao với Đài Loan và 11 quốc gia có quan hệ ngoại giao lên tiếng ủng hộ Đài Loan trong phần phát biểu toàn thể kéo dài 2 phút dành cho mỗi nước. Liên minh châu Âu (EU) – hiện là quan sát viên của WHO – năm nay tiếp tục phát biểu thông qua đại diện của Ba Lan, quốc gia đang giữ chức chủ tịch luân phiên. Năm ngoái, EU đã lần đầu tiên gián tiếp ủng hộ Đài Loan bằng cách nhấn mạnh rằng "không nên bỏ sót bất kỳ ai hay khu vực nào trên thế giới", năm nay, EU nhấn mạnh cần "hợp tác với tất cả các đối tác để thúc đẩy sức khỏe toàn dân".
Thụy Điển cũng lần đầu tiên đề xuất lập luận tương tự. Bộ trưởng Các vấn đề xã hội và Y tế công Jakob Forssmed Thụy Điển phát biểu rằng, cần "xóa bỏ sự phân mảnh trong hệ thống y tế toàn cầu" và "không được bỏ quên bất kỳ khu vực nào trên thế giới".
Ngoài ra, 23 quốc gia khác đã công khai bày tỏ sự ủng hộ Đài Loan tại Đại hội WHA. Bộ trưởng Y tế và An sinh xã hội Luxembourg Martine Deprez, người đứng đầu Cơ quan Y tế công cộng Canada Theresa Tam, Tổng Vụ trưởng phụ trách pháp lý và lập pháp của Bộ Y tế Cộng hòa Séc Radek Policar, đều tuyên bố "ủng hộ Đài Loan tham dự với tư cách quan sát viên".
Bộ trưởng Y tế Litva Marija Jakubauskienė không chỉ kêu gọi để Đài Loan trở thành quan sát viên mà còn nhấn mạnh: “Đài Loan đã hỗ trợ nhiều quốc gia trong số chúng ta có mặt giải quyết các vấn đề và khủng hoảng y tế, nhưng vẫn bị loại khỏi các cuộc thảo luận liên quan – điều này khiến chúng ta phải suy ngẫm về cam kết đối với chủ đề của Đại hội lần thứ 78: ‘Cùng nhau xây dựng một thế giới khỏe mạnh’.”
Đại sứ thường trực Vương quốc Anh tại Liên Hợp Quốc Simon Manley kêu gọi WHO cho phép Đài Loan tham dự đại hội với tư cách quan sát viên như giai đoạn từ 2009 đến 2016, đồng thời yêu cầu cho Đài Loan tham gia một cách có ý nghĩa vào tất cả các cuộc họp kỹ thuật liên quan của WHO.
Đại diện Hà Lan tại Văn phòng Liên Hợp Quốc ở Geneva, Paul Bekkers, phát biểu: “Khuyến khích tất cả các bên – bao gồm Đài Loan – có đóng góp chuyên môn và kiến thức quý báu cho việc cải thiện y tế toàn cầu được tham gia.” Bộ trưởng An sinh Xã hội Estonia Karmen Joller cho biết: “Tiếp tục ủng hộ Đài Loan tham gia các hoạt động và hội nghị của WHO.” Cục trưởng Bộ Y tế Úc Ross Hawkins nói: “Hợp tác y tế toàn cầu cần bao gồm tất cả các đối tác, kể cả Đài Loan.” Các nước như New Zealand, Đức, Pháp và Nhật Bản cũng đã phát biểu ủng hộ Đài Loan ngay trong ngày khai mạc đại hội.
Về phía các quốc gia có quan hệ ngoại giao với Đài Loan, ngoại trừ Vatican – vốn chỉ giữ vai trò quan sát viên tại WHO, 11 quốc gia còn lại đều đã lên tiếng bảo vệ quyền tham gia của Đài Loan tại đại hội.
Phía sau những phát biểu này còn có nhiều câu chuyện thú vị. Tối 20/5, Bộ trưởng Y tế Đài Loan Khưu Thái Nguyên đã cùng đại diện các nước đồng minh thân hữu đã dùng bữa tối và chia sẻ một bức ảnh chụp ông cùng Thứ trưởng Lữ Kiến Đức tại Quảng trường trước trụ sở WHO ở Geneva – nơi đặt biểu tượng chiếc ghế ba chân nổi tiếng. Trong ảnh, họ tạo dáng như đang chống đỡ chiếc chân ghế thứ tư bị thiếu, tượng trưng cho ý nghĩa Đài Loan cần được gia nhập WHO. Bộ trưởng Y tế nước bạn đã nói ngay tại bữa tiệc rằng, ông sẽ dùng hình ảnh biểu trưng này trong bài phát biểu ngày hôm sau tại đại hội.
Hoa Kỳ, quốc gia từng lên tiếng ủng hộ Đài Loan năm ngoái, năm nay đã rút khỏi WHO từ đầu năm. Tuy nhiên, ngày 21/5, Bộ trưởng Y tế Hoa Kỳ Robert F. Kennedy Jr. đã gửi một đoạn video phát biểu được phát tại đại hội, trong đó ông chỉ trích WHO bị Trung Quốc chi phối một cách không hợp lý, đồng thời kêu gọi các quốc gia khác cùng Hoa Kỳ hợp tác bên ngoài khuôn khổ của WHO.
Khiết Nhi