Sau hơn ba năm đàm phán căng thẳng, các quốc gia thành viên của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm nay (20/5) đã thông qua tại Ủy ban một văn kiện mang tính bước ngoặt “Hiệp ước Đại dịch”, nhằm tăng cường khả năng phòng chống và ứng phó trước các đại dịch toàn cầu trong tương lai. Hiệp ước này được kỳ vọng sẽ giúp thế giới tránh lặp lại tình trạng thiếu phối hợp, tranh giành nguồn lực và hỗn loạn như đã từng xảy ra trong thời kỳ cao điểm của đại dịch COVID-19.
Theo WHO, hiệp ước hướng đến mục tiêu xây dựng một hệ thống quốc tế hiệu quả hơn trong việc giám sát dịch bệnh, phối hợp ứng phó, chia sẻ thông tin và đảm bảo quyền tiếp cận công bằng với vaccine, thuốc và trang thiết bị y tế – những yếu tố từng gây ra tranh cãi và bất bình đẳng nghiêm trọng trong đại dịch vừa qua.
Phiên họp ủy ban được chủ trì bởi Bộ trưởng Y tế Namibia Esperance Luvindao, đã ghi nhận kết quả 124 phiếu thuận, không phiếu chống, trong khi một số nước như Iran, Israel, Ý, Ba Lan, Nga và Slovakia bỏ phiếu trắng.
Tổng giám đốc WHO ông Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh rằng, hiệp ước này thể hiện quyết tâm của các quốc gia trong việc xây dựng một thế giới an toàn hơn, công bằng hơn và có khả năng ứng phó tốt hơn trước các mối đe dọa dịch tễ trong tương lai. “Họ đã cam kết cùng nhau tạo ra một khuôn khổ toàn cầu để đảm bảo rằng khi đại dịch tiếp theo xảy ra và chắc chắn sẽ xảy ra, chúng ta sẽ không còn bị bất ngờ hay bị động”, ông nói.
Dự thảo hiệp ước sẽ được đưa ra trước Đại hội Y tế Thế giới (WHA) – cơ quan cao nhất của WHO – để chính thức thông qua trong phiên họp toàn thể vào ngày mai. Nội dung hiệp ước đã được điều chỉnh dựa trên các bài học lớn rút ra từ đại dịch COVID-19, đặc biệt là về bất bình đẳng trong tiếp cận vaccine, thuốc và chăm sóc y tế giữa các nước phát triển và đang phát triển.
Tuy nhiên, để công ước có thể chính thức có hiệu lực, các quốc gia thành viên sẽ phải tiếp tục đàm phán phần phụ lục quan trọng về chia sẻ mầm bệnh, vốn là điều kiện tiên quyết cho hệ thống cảnh báo sớm và phát triển vaccine. Quá trình này dự kiến có thể mất thêm khoảng hai năm, sau đó từng quốc gia sẽ tiến hành phê chuẩn nội dung cuối cùng.
Đáng chú ý, Hoa Kỳ sẽ không bị ràng buộc bởi công ước này vì đã rút khỏi quá trình đàm phán dưới thời nhiệm kì 2017-2021 của Tổng thống Donald Trump, sau quyết định rút khỏi WHO. Theo quy trình, việc rút khỏi WHO mất khoảng một năm để hoàn tất, và Mỹ hiện không còn là bên đàm phán chủ chốt của công ước.
Sự kiện được xem là một bước đi quan trọng của cộng đồng quốc tế trong việc thiết lập trật tự y tế toàn cầu mới, sẵn sàng hơn trước các mối đe dọa dịch bệnh không thể lường trước, đồng thời nhấn mạnh rằng trong thế giới ngày càng kết nối, không một quốc gia nào có thể ứng phó đại dịch một cách đơn độc.
Biên dịch: Thực tập sinh Anh Phương