Tính tới ngày 20/5/2025, Tổng thống Lại Thanh Đức đã tại nhiệm tròn một năm. Sáng nay, Tổng thống đã có bài phát biểu tại phòng đón khách của Phủ Tổng thống với chủ đề “Chuyển mình trong gió ngược, vững bước tiến lên”. Tổng thống tuyên bố sẽ chỉ đạo đội ngũ an ninh quốc gia bắt đầu lên kế hoạch tổ chức các buổi “Báo cáo tình hình an ninh quốc gia quan trọng” với chủ tịch các đảng đối lập. Tổng thống hy vọng rằng, các nhà lãnh đạo của các đảng phái sẽ đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu và lấy việc bảo vệ an ninh quốc gia làm tiền đề, bất kể lập trường chính trị ra sao. Với những sự kiện tương tự, cùng nhau thảo luận về các vấn đề quốc gia một cách thẳng thắn và chân thành để đối mặt với những thách thức mà đất nước đang gặp phải.
Sau đây là toàn văn bài phát biểu của Tổng thống Lại Thanh Đức:
Kính thưa Phó Tổng thống Tiêu Mỹ Cầm, Tổng Thư ký Phủ Tổng thống Phan Mạnh An, Phó Tổng Thư ký Phủ Tổng thống Hà Chí Vỹ, Phó Tổng Thư ký Phủ Tổng thống Trương Đôn Hàm, giới báo chí có mặt tại đây cùng toàn thể người dân đang theo dõi qua truyền hình trực tiếp. Xin chào mọi người.
Ngày hôm qua đã xảy ra một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng ở phía ngoài Trường tiểu học Bắc Đại, khu Tam Hiệp, thành phố Tân Bắc, khiến nhiều người bị thương và thiệt mạng. Viện Hành chính đã lập tức thành lập tổ chuyên trách, và tôi cũng đã tới thăm hỏi tình hình các nạn nhân vào tối qua. Các đơn vị ban bộ ngành trung ương và địa phương có liên quan sẽ phối hợp chặt chẽ và tích cực hỗ trợ gia đình nạn nhân, sớm làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn, và rà soát, khắc phục, không để xảy ra tai nạn đáng tiếc tương tự. Tại đây, tôi xin gửi lời chia buồn sâu sắc nhất tới các nạn nhân và người thân của họ. Hy vọng những người bị thương sẽ sớm bình phục.
Mục đích của chính phủ là hết lòng phục vụ người dân. Tôi cảm ơn sự tin tưởng của người dân Đài Loan. Vào ngày này một năm trước, tôi đã đảm nhận trọng trách đưa đất nước tiến lên. Tôi muốn cảm ơn tất cả người dân đã cùng chung tay với Chính phủ trong một năm qua để vượt qua những thách thức và đưa đất nước tiến lên.
Trước ba thách thức quan trọng nhất đã thu hút sự chú ý của toàn cầu và đang ảnh hưởng đến người dân của chúng ta đó là: biến đổi khí hậu, nâng cao sức khỏe và khả năng phục hồi xã hội. Tôi đã thành lập ba ủy ban tại Phủ Tổng thống và tất cả đều đã đạt được một số kết quả ban đầu.
Chúng ta tuân thủ theo thông lệ của quốc tế, mỗi bộ, ngành sẽ tự lập kế hoạch riêng “từ dưới lên”. Sau đó tổ chuyên án phát thải ròng bằng 0 của Viện Hành chính sẽ “từ trên xuống” đề xuất ra 6 bộ, ngành chính và 20 kế hoạch giảm phát thải ròng. Dự kiến đến năm 2030, Chính phủ sẽ tiếp tục đầu tư hơn 1000 tỷ Đài tệ vào ngân sách chuyển đổi phát thải ròng bằng 0. Bên cạnh đó, thúc đẩy người dân đầu tư xanh, ít nhất sẽ đạt mức 5 nghìn tỷ Đài tệ, hướng tới mục tiêu giảm phát thải carbon mới của quốc gia là giảm 38% (±2%) vào năm 2035.
Chất lượng không khí của Đài Loan đã dần được cải thiện với lượng bụi mịn PM2.5 trung bình từ 21,82 μg/m3 vào năm 2015 xuống còn 12,8 μg/m3 ở hiện tại. Và bắt đầu từ năm nay, Đài Loan chính thức triển khai hệ thống thu phí carbon. Chúng ta sẽ kiên định với mục tiêu, bước đi một cách vững chắc cùng với chiến lược linh hoạt, để thực hiện tầm nhìn chuyển đổi phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, theo đuổi tăng trưởng bền vững và phát triển thịnh vượng cùng thế giới.
Đồng thời, để ứng phó với những thách thức hậu đại dịch toàn cầu, trung tâm phòng dịch quốc gia đã được xây dựng để tăng cường khả năng phòng dịch. Nhằm thúc đẩy sức khỏe toàn dân, đã cho tiến hành phổ cập tầm soát ung thư, thành lập “Quỹ thuốc mới điều trị ung thư”, đồng thời triển khai “Kế hoạch tăng cường sức khỏe cho Đài Loan” trong 5 năm với kinh phí 48,9 tỷ Đài tệ. Năm nay, số tiền bảo hiểm y tế toàn dân đã tăng đáng kể với 71,2 tỷ Đài tệ nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của bảo hiểm y tế toàn dân. Chúng ta phải xây dựng một “Đài Loan khỏe mạnh”, để người dân càng khỏe mạnh thì quốc gia sẽ càng vững mạnh, cũng để thế giới ủng hộ Đài Loan.
Chúng ta càng nỗ lực hơn nữa để tăng cường khả năng phòng vệ của toàn xã hội. Ngoài việc tiếp tục công tác chuẩn bị cho các dự án cấp quốc gia và tiến hành thử nghiệm thực địa, chúng ta còn tập hợp lực lượng của nhiều bộ, ngành để đề xuất 17 chiến lược ứng phó với các mối đe dọa an ninh quốc gia, nhằm đoàn kết toàn dân chống chia rẽ và bảo vệ lối sống tự do, dân chủ mà chúng ta trân trọng. Gần đây, Viện Hành chính đã phân bổ một khoản ngân sách đặc biệt là 410 tỷ Đài tệ, trong đó 150 tỷ Đài tệ nhằm mục đích tăng cường khả năng phục hồi của đất nước và chúng ta hy vọng rằng các đảng đối lập cũng sẽ ủng hộ.
Trên con đường tiến bước của đất nước, những thử thách và khó khăn sẽ liên tục xuất hiện. Vào đầu tháng trước, Mỹ đã công bố chính sách thuế quan mới, và tôi đã đề xuất năm chiến lược ứng phó, đồng thời khởi động các hoạt động lắng nghe ý kiến từ ngành công nghiệp, với hy vọng cùng ngành công nghiệp vượt qua thách thức và mở ra những cơ hội mới.
Viện Hành chính cũng đã nhanh chóng tổng hợp ý kiến từ các giới, đề xuất “Luật đặc biệt tăng cường khả năng ứng phó và đảm bảo an ninh quốc gia”, đồng thời sẽ sử dụng phần ngân sách kết dư, lập dự toán đặc biệt với tổng số tiền 4.100 tỷ Đài tệ. Khoản ngân sách này không chỉ nhằm hỗ trợ ngành công nghiệp và ổn định việc làm, mà còn để tăng cường nền kinh tế, chăm lo đời sống người dân, nâng cao khả năng ứng phó và đảm bảo an ninh quốc gia, giúp ngành công nghiệp Đài Loan tiếp tục phát triển vững vàng trong bối cảnh đầy biến động.
Đặc biệt, trong các buổi tọa đàm với các doanh nghiệp, nhiều ngành nghề đã đồng loạt bày tỏ quan điểm không nên tăng giá điện, và ủng hộ việc chính phủ trợ cấp cho Công ty Điện lực Đài Loan (Taipower), nhằm bù đắp những khoản lỗ phát sinh do trợ cấp giá điện sinh hoạt và điện sản xuất từ thời kỳ đại dịch COVID-19 đến cuộc chiến Nga - Ukraine. Mục tiêu là cải thiện tình hình tài chính của Công ty Điện lực Đài Loan và giữ ổn định giá điện. Đồng thời, mọi người cũng kỳ vọng các đảng phái sẽ hợp tác để Quốc hội thông qua ngân sách đặc biệt do Viện Hành chính đề xuất.
Các ngành nghề đều bày tỏ mong muốn duy trì nguồn cung điện ổn định. Trên thực tế, an ninh năng lượng được xem là một phần thiết yếu của an ninh quốc gia. Do đó, việc bảo đảm cung ứng điện ổn định song song với phát triển đa dạng các nguồn năng lượng xanh luôn là ưu tiên hàng đầu trong chính sách năng lượng của chính phủ, bất kể trong quá khứ hay tương lai.
Bên cạnh vấn đề giá điện, người dân cũng đang đặc biệt quan tâm đến tiến trình đàm phán thuế quan giữa Đài Loan và Mỹ. Sau vòng đàm phán trực tiếp trước đó, các cuộc trao đổi hiện vẫn đang tiếp tục và diễn ra thuận lợi. Chính phủ khẳng định sẽ kiên định với ba nguyên tắc: bảo đảm lợi ích quốc gia, duy trì sự phát triển của ngành công nghiệp, và tuyệt đối không để bất kỳ ngành nghề nào bị chịu thiệt. Trên cơ sở đó, Đài Loan sẽ giữ vững lập trường, thúc đẩy quan hệ kinh tế - thương mại với Mỹ một cách thận trọng, có trật tự, chủ động nhưng không nóng vội, nhằm đạt được kết quả đàm phán tốt nhất.
Đài Loan cùng các đối tác dân chủ trên toàn cầu cùng chia sẻ các giá trị dân chủ và tuân thủ nguyên tắc thị trường tự do để cùng nhau phát triển thịnh vượng. Đây chính là lợi thế lớn nhất của chúng ta, là “tấm lá chắn” bảo vệ cho sự năng động và sức bật của cộng đồng doanh nghiệp Đài Loan, đồng thời là điểm khác biệt rõ nét nhất giữa chúng ta và các chế độ độc tài.
Từ lâu, Đài Loan đã tích cực thúc đẩy hợp tác và giao lưu với Mỹ cùng các đối tác dân chủ khác, cùng nhau đồng hành và trưởng thành. Trong tình bạn, đôi khi không tránh khỏi những mâu thuẫn, nhưng cuối cùng vẫn có thể dung hòa, như trong Kinh Thánh có câu: “Sắt mài sắt, người này mài giũa người kia”. Bạn bè chân chính sẽ cùng nhau trao đổi, hoàn thiện lẫn nhau, bỏ qua khuyết điểm, phát huy ưu điểm, ngay cả khi có ý kiến khác biệt, chỉ cần có sự tin tưởng và trao đổi một cách chân thành, thì sự thấu hiểu và tình hữu nghị sẽ ngày càng bền chặt hơn.
Hiện nay, thị trường của Đài Loan đã vươn ra toàn cầu, trong tương lai, chúng ta sẽ kiên định với niềm tin vào nền dân chủ, đồng thời mở rộng đa dạng các thị trường.
Thứ nhất, đường lối kinh tế của Đài Loan rất cụ thể: chúng ta sẽ lấy thị trường làm định hướng, thúc đẩy chiến lược kinh tế “đứng vững tại Đài Loan, mở rộng thị trường toàn cầu và tăng cường quan hệ với Mỹ”. Những năm gần đây, Đài Loan không chỉ cập nhật các Hiệp định Bảo hộ Đầu tư với Philippines, Ấn Độ, Việt Nam và Thái Lan, mà còn ký kết “Hiệp định Thúc đẩy và Bảo hộ Đầu tư” với Canada. Trong tương lai, chúng ta sẽ tiếp tục nỗ lực ký kết các hiệp định bảo hộ đầu tư và hiệp định tránh đánh thuế hai lần với các quốc gia đồng minh.
Thứ hai, chiến lược thương mại của Đài Loan rất rõ ràng: chúng ta sẽ mở rộng kết nối thị trường với nhiều quốc gia dân chủ tự do ngoài Mỹ và tiếp thị ra toàn cầu. Do đó, ngoài việc hoàn tất ký kết các hiệp định đầu tiên của “Sáng kiến Thương mại Thế kỷ 21 Đài - Mỹ”, Đài Loan còn ký “Hiệp định Tăng cường Quan hệ Đối tác Thương mại” với Anh và tích cực đàm phán các hiệp định thương mại khác, đồng thời tiếp tục nỗ lực gia nhập CPTPP và các cơ chế hội nhập kinh tế khu vực.
Thứ ba, cấu trúc kinh tế của Đài Loan cần được điều chỉnh để vừa hướng tới xuất khẩu vừa mở rộng tiêu dùng nội địa, vừa phát huy sức mạnh nghiên cứu phát triển công nghệ vừa nâng cấp các ngành công nghiệp truyền thống, đồng thời tăng cường phát triển phần mềm và sản xuất chế tạo. 2
Chúng ta cũng phải tiếp tục phát huy lợi thế của Đài Loan và thu hút các nhà sản xuất quốc tế đầu tư và hợp tác tại Đài Loan. Trong vài năm qua, nhà máy mới của Intergrated tại Cao Hùng, nhà máy thứ tư của Micron tại Đài Trung, trung tâm nghiên cứu và phát triển ở nước ngoài lớn nhất của Google tại Đài Loan đều đã lần lượt đi vào hoạt động. AMD, NVIDIA và các công ty điện toán đám mây lớn khác của Mỹ tiếp tục mở rộng thi trường sang Đài Loan. Hôm qua (19/5), NVIDIA cũng đã thông báo rằng, họ sẽ thành lập trụ sở chính ở nước ngoài tại Đài Loan. Thông qua các hoạt động hợp tác xuyên biên giới này, chúng ta sẽ được tiếp cận với các công nghệ tiên tiến của nước ngoài và tham gia vào hoạt động nghiên cứu và phát triển quốc tế, đồng thời xây dựng Đài Loan thành một nền kinh tế vững mạnh hơn.
Trong tương lai, chính phủ sẽ thành lập một quỹ để thúc đẩy động lực phát triển kinh tế của Đài Loan. Về đối ngoại, chúng ta phải mở rộng tầm nhìn toàn cầu và đầu tư vào thị trường quốc tế. Chính phủ sẽ thành lập quỹ đầu tư quốc gia và xây dựng nền tảng đầu tư quốc gia, để có thể tận dụng tối đa lợi thế sản xuất công nghiệp của Đài Loan. Với sự dẫn dắt của chính phủ và kết hợp với sức mạnh của các doanh nghiệp tư nhân, chúng ta sẽ xây dựng một mạng lưới toàn cầu và có thể kết nối được với các thị trường mục tiêu lớn trong kỷ nguyên AI.
Về đối nội, chúng ta phải phát triển hơn nữa chuỗi cung ứng địa phương và tăng cường khả năng ứng phó của các ngành sản xuất với những thay đổi của môi trường. Chính phủ sẽ tăng cường chức năng của Quỹ Phát triển Quốc gia để thực hiện mục tiêu tái thiết công nghiệp, hỗ trợ các ngành công nghiệp trong nước và các doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyển đổi và nâng cấp, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của các ngành công nghiệp và củng cố nền tảng của các ngành công nghiệp trong nước.
Kính thưa đồng bào, dân chủ là thị trường, là giá trị và là biểu hiện sức mạnh quốc gia của chúng ta. Đài Loan từng là quốc gia có lệnh thiết quân luật dài nhất thế giới. Nhưng hiện nay, chúng ta là ngọn hải đăng của nền dân chủ ở Châu Á.
Trong quá khứ, nhiều bậc tiền bối đã không ngại hy sinh, dũng cảm chống lại chủ nghĩa độc tài, theo đuổi dân chủ. Còn ngày nay, thế hệ trẻ lại thông qua những phương thức hợp hiến và hợp pháp để tích cực tham gia chính trị, bảo vệ đất nước, củng cố nền dân chủ và đấu tranh vì một Đài Loan đa sắc màu mà không sợ khó khăn. Đây chính là một Đài Loan dân chủ vô cùng đáng tự hào.
Tôi tin rằng, không có người Đài Loan nào sẽ từ bỏ cuộc sống dân chủ và tự do, và cũng không có vị Tổng thống nào có thể đi chệch khỏi các giá trị dân chủ và tự do.
Từ trước đến nay, nền dân chủ của Đài Loan chưa bao giờ phải dựa vào sự khơi dậy thù hận, mà dựa trên sự tham gia và đoàn kết của người dân. Chúng ta không sợ những ý kiến bất đồng, bởi vì cốt lõi của nền dân chủ là tìm ra sự thống nhất ngay trong sự khác biệt.
Tôi luôn tin rằng, các tranh chấp dân chủ phải được giải quyết bằng nền dân chủ lớn hơn. Trong một năm qua, trước tình hình chính trị trong nước, thông qua đảng cầm quyền và các đảng đối lập, chúng ta đã cùng nhau tổ chức một đoàn đại biểu sang chúc mừng lễ nhậm chức của Tổng thống Mỹ, thể hiện sự thống nhất của Đài Loan dân chủ và cùng nhau làm sâu sắc thêm quan hệ Đài Loan - Mỹ. Tôi cũng đã khởi xướng một cuộc họp tham vấn chính sách quốc gia với năm viện (Viện Hành chính, Viện Lập pháp, Viện Giám sát, Viện Tư pháp, Viện Khảo thí) theo đúng thẩm quyền được Hiến pháp trao cho Tổng thống, với hy vọng đạt được sự hòa giải và thúc đẩy hợp tác.
Chúng ta luôn sẵn sàng dang rộng vòng tay và nỗ lực thúc đẩy đối thoại giữa chính phủ và các đảng đối lập, tăng cường hợp tác giữa các đảng phái. Do đó, tôi sẽ chỉ đạo nhóm an ninh quốc gia bắt đầu lập kế hoạch và cung cấp “Bản tóm tắt trọng điểm tình hình an ninh quốc gia” cho chủ tịch các đảng đối lập. Tôi hy vọng rằng, các nhà lãnh đạo của đảng cầm quyền và các đảng đối lập, bất kể thuộc lập trường chính trị nào, đều có thể ưu tiên lợi ích quốc gia và bảo vệ an ninh quốc gia như một điều kiện tiên quyết. Trên cơ sở những điểm tương đồng đó, chúng ta có thể trao đổi quan điểm một cách thẳng thắn và chân thành, thảo luận về các vấn đề quốc gia và cùng nhau giải quyết những thách thức khác nhau của đất nước.
Triển lãm Máy tính quốc tế Đài Bắc (COMPUTEX TAIPEI) sẽ khai mạc vào cuối ngày hôm nay. Triển lãm này đã thu hút sự chú ý lớn của cộng đồng quốc tế vì Đài Loan là “Đảo Silicon” của thế giới, là “trung khu thần kinh” hỗ trợ nền kinh tế toàn cầu và trí tuệ nhân tạo. Nhiều nhân vật khoa học và công nghệ quan trọng từ khắp nơi trên thế giới đã đến Đài Loan để tham dự triển lãm này.
Nhìn lại những năm trước đây, triển lãm này ban đầu chỉ là một triển lãm nhỏ bên cạnh Sân bay Tùng Sơn - Đài Bắc, nhưng trong hơn 40 năm qua, quy mô của nó đã liên tục mở rộng, đến nay đã trở thành một dấu mốc quan trọng trong sự phát triển của đổi mới sáng tạo công nghệ toàn cầu.
Đây chính là hình ảnh thu nhỏ của câu chuyện Đài Loan và là thành tựu chung của người dân Đài Loan. Đài Loan ngày nay đã là Đài Loan của thế giới. Cho dù trong phát triển công nghệ toàn cầu, phân công lao động trong chuỗi cung ứng quốc tế, trao đổi kinh tế và thương mại thế giới hay các vấn đề an ninh khu vực, Đài Loan đều đóng một vai trò vô cùng quan trọng và không thể thiếu.
Kính thưa đồng bào, khi đứng trước thách thức, chúng ta không lùi bước; khi đối mặt với tương lai, chúng ta can đảm tiến về phía trước. “Số phận quyết định 30%, còn sự nỗ lực sẽ quyết định 70%”, chúng ta sẽ kiên trì đoàn kết, phát huy sức mạnh kiên cường và ý chí không khuất phục của nhân dân Đài Loan, đón chờ những cơ hội để chuyển mình, vững vàng tiến về phía trước. Đây chính là tinh thần của người Đài Loan chúng ta.
Chúng ta sẽ tiếp tục cùng nhau đoàn kết và vượt qua thách thức bằng những bước đi vững chắc, để Đài Loan trở thành ánh sáng của thế giới, người chèo lái con thuyền hòa bình thế giới và là trợ thủ thúc đẩy sự thịnh vượng, phồn vinh của thế giới! Xin cảm ơn đồng bào!