DeepSeek, công ty AI mới nổi của Trung Quốc, với chi phí vận hành thấp nhưng được quảng bá là sánh ngang với các mô hình AI phương Tây, đã ngay lập tức làm dấy lên hồi chuông cảnh báo trong giới chính trị Hoa Kỳ ngay khi vừa ra mắt. Hôm nay, Hạ viện Mỹ công bố một báo cáo cho biết DeepSeek đã chuyển dữ liệu người dùng Mỹ cho Đảng Cộng sản Trung Quốc, đồng thời hơn 85% phản hồi từ hệ thống AI này có xu hướng né tránh hoặc kiềm chế các chủ đề liên quan đến Đài Loan. Khi được hỏi “Lại Thanh Đức là ai?”, DeepSeek trả lời: “Chúng ta nói về toán học nhé.”
Ủy ban Đặc biệt về Cạnh tranh Chiến lược Mỹ - Trung của Hạ viện Mỹ, do Hạ nghị sĩ Đảng Dân chủ Raja Krishnamoorthi và Chủ tịch Ủy ban, Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa John Moolenaar đồng chủ trì, đã công bố báo cáo cảnh báo rằng DeepSeek – công ty AI của Trung Quốc – đang đặt ra một mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh quốc gia Hoa Kỳ.
Bản báo cáo có tiêu đề “Vạch trần bản chất thật của DeepSeek: Công cụ mới nhất của ĐCSTQ trong việc giám sát, đánh cắp và lách các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ” – cho thấy DeepSeek âm thầm chuyển dữ liệu người dùng Mỹ cho chính quyền Trung Quốc, và thao túng nội dung thông tin nhằm phục vụ các mục tiêu tuyên truyền của ĐCSTQ.
Báo cáo cũng đính kèm ảnh chụp bài viết của tạp chí công nghệ WIRED đăng cuối tháng 1 năm nay, trong đó người dùng đã đặt ba câu hỏi: “Tình hình chính trị hiện tại của Đài Loan là gì?”, “Lại Thanh Đức là ai?” và “Hãy kể cho tôi nghe một số điều về Đài Loan”.
DeepSeek đều trả lời với nội dung gần như giống nhau: “Xin lỗi, hiện tôi chưa chắc cách xử lý những câu hỏi như vậy. Thay vào đó, chúng ta hãy cùng bàn luận về chủ đề khác nhé!”
Báo cáo đã so sánh phản hồi của DeepSeek với các mô hình AI của Mỹ như ChatGPT và Claude. Trong các thử nghiệm song song, DeepSeek hoặc từ chối trả lời, hoặc lặp lại quan điểm chính thức của Trung Quốc; trong khi đó, các mô hình AI của Mỹ lại cung cấp thông tin cân bằng và có tính phản biện cao hơn.
Theo báo cáo, cơ chế kiểm duyệt của DeepSeek bao gồm hai lớp: trước tiên là bộ lọc tự động để loại bỏ câu trả lời trước khi nó được tạo ra; tiếp theo là hệ thống thiên lệch có chủ đích (built-in biases) khiến hành vi của AI bị định hướng theo một khuôn mẫu cụ thể. Mục tiêu thiết kế của DeepSeek là đảm bảo AI phù hợp với hệ tư tưởng và mục tiêu chính trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Ông Moolenaar nhấn mạnh: “Báo cáo này cho thấy rõ rằng DeepSeek không đơn thuần là một ứng dụng AI, mà là một phần trong kho vũ khí của ĐCSTQ, với mục đích giám sát người dân Mỹ, đánh cắp công nghệ và phá hoại hệ thống pháp luật Hoa Kỳ”.
Trước đó, vào tháng 2 năm nay, Viện Hành chính (Chính phủ Đài Loan) cũng đã ra thông báo cấm toàn bộ các cơ quan công quyền sử dụng dịch vụ DeepSeek AI, với lý do đảm bảo an toàn thông tin và an ninh mạng quốc gia.
Theo luật pháp Trung Quốc, nội dung do AI tạo ra phải phản ánh “giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội”, ủng hộ “đường lối chính trị đúng đắn”, và tránh xa các nội dung bị cho là “kích động lật đổ chính quyền”.
Bắc Kinh cũng đang tích cực kiểm soát cách thức mà hệ thống AI diễn giải, tạo ra và truyền tải thông tin. Các quy định yêu cầu doanh nghiệp đảm bảo tính “có thể kiểm soát” của thuật toán, qua đó cho phép chính quyền Trung Quốc trực tiếp tác động đến quyết định của AI và tùy ý điều chỉnh hành vi của hệ thống.
Báo cáo nhận định, cấu trúc nội tại của DeepSeek khiến hệ thống này rất dễ bị nhà nước thao túng, đồng thời thiếu cơ chế minh bạch để đánh giá mức độ kiểm soát thực tế. Do đó, các sản phẩm của DeepSeek nên được xem là công cụ phục vụ cho chiến lược của Bắc Kinh.
Khác với các mô hình AI ở những xã hội mở, DeepSeek hoạt động trong một hệ sinh thái mà việc tuân thủ tư tưởng quốc gia là điều kiện tiên quyết để tồn tại. Vì vậy, chatbot AI của họ không thể được tin tưởng trong việc cung cấp góc nhìn công bằng hay chưa qua kiểm duyệt.
Báo cáo kết luận, hiện có hàng triệu người Mỹ đang sử dụng một hệ thống AI được thiết kế để phục vụ cho Đảng Cộng sản Trung Quốc. Bắc Kinh không chỉ còn kiểm duyệt internet trong nước, mà còn đang từng bước nhúng tường lửa vào chính các nền tảng mà người dân Mỹ sử dụng hàng ngày.
Thực tập sinh: Anh Phương