Những năm gần đây, sức khỏe tâm lý của trẻ em và thanh thiếu niên toàn cầu đang xấu đi nhanh chóng. Các hội chứng trầm cảm, lo âu, tự gây tổn thương bản thân và tử tự ngày càng nhiều. Chuyên gia tâm lý xã hội của Mỹ Jonathan Haidt đã đi tìm hiểu về những nguyên nhân gây ra cùng cách giải quyết những hiện tượng này, và được viết trong cuốn sách “Thế hệ lo âu mất kiểm soát”. Cuốn sách vừa ra mắt đã đứng đầu bảng xếp hạng những cuốn sách bán chạy nhất của New York Times và Amazon. Bản tiếng Trung phồn thể cũng mới ra mắt tại Đài Loan trong tháng 12 năm nay. Nội dung của cuốn sách nhắc đến 4 cải cách bao gồm, cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội và sử dụng thiết bị điện tử tại trường v.v. Các nhóm giáo viên cho rằng, nếu những lệnh cấm này cũng được thực thi tại Đài Loan, thì thái độ của phụ huynh mới là điều then chốt.
Cuốn sách “Thế hệ lo âu mất kiểm soát” với tên gốc “The Anxious Generation: How the Great Rewiring of Childhood Is Causing an Epidemic of Mental Illness”, và bản dịch tiếng Trung có tựa đề “失控的焦慮世代”. Sau khi cuốn sách ra mắt đã gây ra nhiều tranh luận. Trong sách có nhắc đến nội dung, nếu trẻ em hay nhìn màn hình từ nhỏ, ví dụ như các sản phẩm điện tử như điện thoại thông minh, máy tính v.v., thì phần lớn thời gian sẽ tiêu hao trên thế giới mạng, sẽ gây ra 4 thương tổn lớn đối với trẻ nhỏ bao gồm: sự gây nghiện, chứng khó giao tiếp với xã hội, thiếu ngủ và mất tập trung. Để phòng ngừa những tổn thương này, tác giả của cuốn sách đã đưa ra rất nhiều lời khuyên bao gồm việc cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, trường học cũng cấm toàn diện việc sử dụng các thiết bị điện tử và động viên các con vui chơi tự do tự tại trong thế giới thật v.v.
Chủ tịch Liên minh Hành động Giáo dục Quốc gia ông Vương Hãn Dương cho biết, đứng từ góc độ của gia đình mà nói, ông khá là đồng tình với những lời khuyên và những lệnh cấm này. Bởi vì, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy, nghiện công nghệ, nhìn màn hình nhiều quá mức sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần của trẻ em và thanh thiếu niên. Ngoài việc gây ra những vấn đề như rối loạn cảm xúc, khó ngủ v.v. thậm chí còn có thể gây ra chứng tự kỷ, mất khả năng tập trung/Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) và các trở ngại khác.
Ông Vương Hãn Dương khuyên rằng, vấn đề cấp bách đó là chính phủ nên nhanh chóng hướng dẫn các bậc phụ huynh làm thế nào để trẻ nhỏ giảm bớt thời gian sử dụng các thiết bị có màn hình điện tử. Vì nếu không nói rõ nguyên nhân mà chỉ nói cấm, thì thường sẽ xảy ra xung đột kịch liệt giữa cha mẹ và con cái.
Về vấn đề tăng cường thời gian tự do vui chơi cho trẻ em trong thế giới thực, Chủ tịch Liên hiệp Công đoàn giáo viên toàn quốc ông Hầu Tuấn Lương cho rằng, số giờ lên lớp của học sinh Đài Loan thuộc top đầu của thế giới, vì thế trẻ nhỏ bị bó buộc nơi giảng đường, thời gian vui chơi tương đối ít. Nếu thực sự muốn cải cách, nhất định sẽ động tới chương trình học, rốt cuộc phải giảm bớt giờ học những môn nào. Dù là giáo viên hay phụ huynh có ý kiến thì đây đều là những trở ngại của việc cải cách, cộng thêm thời gian làm việc tại Đài Loan tương đối nhiều, nếu thời gian trẻ nhỏ ở trên trường bị giảm bớt thì phụ huynh sẽ làm thế nào để ứng phó, đây cũng sẽ là một thách thức.
Đối với việc cấm toàn diện các thiết bị điện tử tại trường, ông Hầu Tuấn Lương cho rằng, không phải mỗi em học sinh đều nghiện công nghệ, và điện thoại thông minh cũng không hoàn toàn là thứ xấu. Nếu biết cách áp dụng cho việc học, thầy cô có thể đảm nhiệm vị trí hướng dẫn cho các em. Nhưng ông cũng thừa nhận rằng, mọi người trong giới giáo dục cũng không thống nhất ý kiến về vấn đề này. Có những thầy cô tán thành về việc cấm toàn diện, nhưng vấn đề là sẽ thuyết phục học sinh thế nào trước khi ban hành lệnh cấm? Bên cạnh đó, thái độ của phụ huynh cũng là điều then chốt. Nếu học sinh về nhà có thể sử dụng các thiết bị điện tử một cách thoải mái thì cho dù nhà trường có cấm dùng cũng sẽ không thể hoàn toàn giải quyết được tận gốc của vấn đề.
Thu Trang