Trang VnExpress đã đưa tin, Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao Việt Nam đã tổ chức lễ công bố "Hồ sơ di cư Việt Nam năm 2023" ngày 29/10, trong đó có đề cập rằng, khoảng 70% đến 80% du học sinh tự túc, do mức lương cao và chế độ đãi ngộ tốt ở các nước du học, sau khi tốt nghiệp sẽ ở lại nước ngoài làm việc.
Báo cáo chỉ ra rằng số lượng sinh viên Việt Nam đi du học ngày càng tăng, với nhiều hình thức học tập đa dạng, hiện có hơn 250.000 người; riêng diện tự túc, mỗi năm tăng khoảng 10.000 người.
Bà Phan Thị Minh Giang, Phó Cục trưởng Cục Lãnh sự cho biết, hiện chưa có số liệu tổng hợp về tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp trở về nước, nhưng nhiều thống kê cho thấy tỷ lệ du học sinh tự túc về nước không cao, khoảng 70% đến 80% ở lại nước ngoài.
Bà Giang cũng cho biết: "Kể từ lần đầu tiên công bố hồ sơ di cư vào năm 2016, vấn đề chảy máu nhân tài đã nhiều lần được nhắc đến và hiện vẫn rất đáng quan tâm." Chính phủ Việt Nam cho rằng du học sinh tự túc lựa chọn ở lại nước ngoài làm việc chủ yếu do mức thu nhập và chế độ đãi ngộ ở đó tốt hơn.
Lấy Đài Loan làm ví dụ, du học sinh Việt Nam tốt nghiệp với bằng cử nhân liên quan đến ngành công nghệ bán dẫn có mức lương khởi điểm từ 25 triệu đến 33 triệu đồng (khoảng 32.000 đến 42.000 Đài tệ), trong khi mức lương khởi điểm cho thạc sĩ và tiến sĩ từ 37 triệu đến 55 triệu đồng, chưa bao gồm phụ cấp và tiền thưởng hiệu suất.
Việt Nam đã tận dụng được làn sóng chuyển dịch chuỗi cung ứng trong cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc từ năm 2018, trở thành một trung tâm công nghiệp điện tử công nghệ mới nổi. Trong những năm gần đây, Việt Nam có tham vọng tham gia vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, nhưng lại gặp khó khăn do thiếu hụt nhân lực. Chính phủ Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ đào tạo được 50.000 kỹ sư bán dẫn.
Bà Phan Thị Minh Giang cho rằng, ngoài việc cải thiện đãi ngộ, Việt Nam cần có những cải cách đột phá hơn để thu hút du học sinh trở về. Cần biến thách thức thành cơ hội, xây dựng khái niệm mới về "tính di động chất xám", tức là những người Việt Nam định cư ở nước ngoài vẫn có thể đóng góp cho đất nước qua nhiều hình thức khác nhau.
Theo thống kê, Việt Nam là một trong mười quốc gia có số lượng sinh viên đi du học đông nhất. Trang tin VnExpress đưa tin rằng, hiện nay, bảy quốc gia hàng đầu mà sinh viên Việt Nam lựa chọn du học lần lượt là Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc, Mỹ, Đài Loan, Trung Quốc và Canada.
Khiết Nhi