Vấn đề phát triển giữa miền Bắc và miền Nam của Việt Nam vẫn luân nhận được nhiều sự quan tâm từ xã hội. Trong khi làn sóng đầu tư tiếp tục đổ vào miền Bắc thì sự phát triển của miền Nam mà đại diện là Thành phố Hồ Chí Minh lại dường như đang bị trì trệ. Một số quan điểm cho rằng, Thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM) có thể tăng thêm động lực mới cho phát triển kinh tế bằng cách nâng cao chất lượng của ngành dịch vụ.
TP. HCM là đầu tàu phát triển kinh tế của Việt Nam trong nhiều năm qua, tuy nhiên, khi chiến tranh thương mại Mỹ - Trung nổ ra vào năm 2018, nhiều nhà máy điện tử, công nghệ tại Trung Quốc đã chuyển sang phân bố tại một số khu vực trên thế giới với tư duy “Trung Quốc + 1”, hy vọng giảm thiểu nguy cơ bị áp thuế trừng phạt. Miền Bắc của Việt Nam có lợi thế về địa lý giáp với Trung Quốc nên đã thành công thu hút các hoạt động đầu tư từ nước ngoài.
Gần đây, các dự án đầu tư mới nổi ở Việt Nam chủ yếu tập trung ở miền Bắc, còn tình hình tại TP. HCM - trung tâm kinh tế quan trọng ở miền Nam của Việt Nam thì lại yên ắng hơn rất nhiều. So sánh tình hình của hai miền, một số chuyên gia và quan chức chính phủ bắt đầu suy xét, bàn luận về những thách thức phát triển mà TP. HCM phải đối mặt trong thời gian gần đây, hy vọng từ đó có thể tìm ra phương án để giải quyết.
Tại Hội thảo khoa học tham vấn định hướng phát triển kinh tế - xã hội TP. HCM diễn ra vào cuối tháng 8 vừa qua, ông Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright đã bày tỏ quan điểm rằng, vị thế của TP. HCM đang bị “xói mòn” và đứng trước nhiều thách thức trong cuộc cạnh tranh với một số đô thị lớn ở Đông Nam Á.
Theo ông Vũ Thành Tự Anh quan sát, vị thế kinh tế và sức ảnh hưởng của TP. HCM đang có sự suy giảm. Khoảng 5 năm trước đây, tỷ trọng đóng góp xuất khẩu của khu vực Đông Nam Bộ, trong đó có TP. HCM chiếm trên 50% cả nước, nhưng hiện chỉ còn khoảng 1/3. Trong khi đó, xuất khẩu của khu vực Đồng bằng sông Hồng đã chiếm tới 53% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Mặc dù ngành công nghiệp chế tạo vẫn đóng vai trò chủ chốt của TP. HCM, nhưng tốc độ tăng trưởng đang chậm lại. Trong khi đó, dịch vụ và thương mại cũng là hai lĩnh vực quan trọng của TP. HCM nhưng lại chưa đủ mạnh và vững chắc để giúp thành phố bước tới giai đoạn phát triển mới, đạt được tốc độ tăng trưởng 9 - 9,5%.
Ông Trần Hoàng Ngân, Trợ lý Bí thư Thành uỷ TP. HCM bày tỏ, TP. HCM có chỉ số thành phố thông minh xếp ở vị trí thứ 105. So với một số đô thị của khu vực Đông Nam Á, ví dụ như Jakarta (Indonesia) xếp thứ 103, Bangkok (Thái Lan) thứ 84, Kuala Lumpur (Malaysia) thứ 73; Singapore thứ 5, Manila (Philippines) thứ 121, thì rõ ràng có thể thấy, TP. HCM vẫn còn nhiều cơ hội để phát triển hơn nữa. Ông Trần Hoàng Ngân cũng đưa ra một số dữ liệu như sau, giai đoạn năm 2011 - 2015, bình quân tổng vốn đầu tư xã hội của thành phố mỗi năm là 238.000 tỷ đồng, giai đoạn 2016 - 2020 là 390.000 tỷ đồng. Nhưng ba năm qua, bình quân mỗi năm chỉ khoảng 335.000 tỷ đồng.
Anh Nguyễn Đình Thắng, một người làm công việc tự do sống ở TP. HCM chia sẻ với Hãng Thông tấn CNA rằng, trong một, hai năm qua, anh thực sự cảm thấy nền kinh tế TP. HCM đang chậm lại, thể hiện ở nhiều phương diện, đặc biệt là tình trạng trì trệ trong xây dựng cơ sở hạ tầng, cơ hội việc làm cũng không nhiều và ổn định như trước đây, tình trạng này e sẽ dẫn đến hiện tượng người dân di cư đến những vùng khác. Anh Nguyễn Đình Thắng cũng quan sát thấy, cơ hội việc làm ở TP. HCM ngày càng ít đi, khiến nhiều bạn bè của anh phải về quê để tìm hướng phát triển. Chính phủ nên tăng cường phát triển du lịch, chẳng hạn như thúc đẩy du lịch về đêm. Ngoài ra, các dịch vụ vui chơi giải trí cũng cần được tăng cường để làm nổi bật lợi thế của TP. HCM là “thành phố không ngủ”.
Anh Đỗ Nguyễn Phương Nam, 25 tuổi, làm nhân viên pha chế tại TP. HCM, khi trả lời phỏng vấn đã cho biết, anh cảm thấy nền kinh tế của TP. HCM vẫn luôn “giậm chân tại chỗ”, lượng khách hàng tại quán không ổn định. Mứcthù lao của anh không tăng lên như trước đây, mà thậm chí còn bị cắt giảm bớt đi.
Ông Tô Lâm, Tổng Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam, sau hai tuần nhậm chức Tổng Bí thư vào đầu tháng 8, ông đã lập tức vào TP. HCM để kiểm tra. Ông đã thẳng thắn đưa ra câu hỏi rằng, tại sao TP. HCM có vị thế và tiềm năng như vậy mà lại thiếu hụt những phương án hiệu quả để thu hút những dự án đầu tư. Ông Tô Lâm khuyến nghị, TP. HCM cần tận dụng triệt để tiềm năng, lợi thế để phát triển kinh tế nhanh và bền vững, áp dụng các mô hình đổi mới sáng tạo, điều chỉnh cơ cấu kinh tế, nâng cao chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh, cải thiện môi trường đầu tư để có thể thu hút đầu tư trong và ngoài nước, tập trung xây dựng và tạo bước đột phá về hệ thống kết cấu hạ tầng đô thị, v.v.
Đức Mạnh