Gần đây lại xuất hiện thêm thông tin về vấn đề cưỡng bức lao động trên tàu đánh bắt cá xa bờ của Đài Loan. Các đoàn thể dân sự chỉ ra rằng, có 10 thuyền viên người Indonesia đã bị mắc kẹt trên biển trong 15 tháng dưới điều kiện sống khắc nghiệt. Tổng số tiền lương mà chủ thuê và môi giới còn nợ đã vượt quá 80.000 USD, tương đương hơn 2,4 triệu Đài tệ. Các thuyền viên người nước ngoài đến hiện tại vẫn chưa lấy lại được tiền lương của mình, do không thể tiếp tục chịu đựng thêm được nữa nên vào ngày 7/8, họ đã tổ chức họp báo để bày tỏ tình thế bất lực của mình với toàn xã hội.
Ngày 7/8 vừa qua, đại diện các đoàn thể dân sự trong và ngoài nước như Hội liên hiệp đồng hương thuyền viên Indonesia Donggang (FOSPI) và Liên minh Công lý lao động toàn cầu (Global Labor Justice) đã cùng với các thuyền viên người nước ngoài tổ chức họp báo tại Viện Lập pháp để tố cáo tàu đánh cá viễn dương Đài Loan “You Fu” về việc bị nghi ngờ cưỡng bức lao động. Jonathan Parhusip, chuyên viên Liên minh Công lý lao động toàn cầu cho biết, 10 thuyền viên tàu đánh cá xa bờ người Indonesia đã làm việc trên biển suốt 15 tháng mà không nhận được lương, dù tàu cá đã quay trở lại Đài Loan để cập cảng vào ngày 13/7 và Sở Ngư nghiệp cũng đã lên tàu để kiểm tra vào ngày 22/7, các thuyền viên đã phản ánh với nhân viên của Sở Ngư nghiệp về việc chưa nhận được tiền lương, nhưng phải đến tận ngày 6/8, Sở Ngư nghiệp đưa ra phản hồi rằng sẽ cam kết hỗ trợ thuyền viên giải quyết vấn đề, để họ có thể nhanh chóng lấy lại tiền lương của mình. Feri Rahardjo, một thuyền viên người nước ngoài cho biết, trong hợp đồng lao động có cam kết sẽ trả tiền lương cho thuyền viên sau khi tàu cập cảng, nhưng thuyền viên đều không nhận được tiền, điều này đã gây ra một vấn đề vô cùng nghiêm trọng. Có thuyền viên vì không thể trả nổi tiền mua nhà trả góp ở Indonesia, nên có nguy cơ bị ngân hàng tịch thu, còn có thuyền viên vì không có tiền để kịp thanh toán các chi phí điều trị y tế nên người thân trong gia đình của họ không lâu sau đã qua đời.
Những người lao động di trú làm việc trên tàu vốn là để hỗ trợ kinh tế cho gia đình, nhưng khi mà họ cần tiền nhất thì người chủ thuê lại chậm trễ trong việc trả lương cho họ. Nhân viên giám sát công tác xã hội Lý Chính Tân, đến từ Trung tâm Dịch vụ Xã hội Xinshi cho biết, trên thực tế, bất kể là công nhân nhà máy, khán hộ công hay thuyền viên tàu cá, vấn đề tranh chấp giữa lao động và chủ thuê phổ biến nhất mà lao động di trú ở Đài Loan hay gặp phải đó là tranh chấp về tiền lương, bao gồm các tình trạng như: chậm trả lương, tự đưa ra các lý do khác nhau để hợp thức hóa việc khấu trừ lương của người lao động hoặc lấy danh tạo tài khoản tiền tiết kiệm để buộc người lao động phải nộp lại một số tiền nhất định. Ông Lý Chính Tân cho rằng, không nên chỉ cần chủ sử dụng lao động nộp phạt cho chính phủ và trả lại tiền lương cho lao động di trú là coi như kết thúc mọi việc, chỉ cần có hành vi cố ý khấu trừ tiền lương của người lao động, thì phải bồi thường cả tiền nợ gốc cùng với lãi suất theo quy định của Bộ luật Dân sự, thậm chí có thể áp dụng theo quy định của các nước châu Âu và châu Mỹ để bồi thường thiệt hại mang tính trừng phạt cho lao động di trú.
Ông Thi Dật Tường, Tổng thư ký Hiệp hội thúc đẩy nhân quyền Đài Loan chỉ ra rằng, những thuyền viên này thiếu kênh liên lạc với thế giới bên ngoài khi làm việc ngoài khơi, sự việc này lại một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo quyền thông tin liên lạc của thuyền viên tàu cá. Ngoài ra, thuyền viên người nước ngoài do làm việc trên các tàu đánh bắt cá của Đài Loan, vì vậy, về mặt pháp lý, họ cũng phù hợp áp dụng theo “Luật Tiêu chuẩn lao động” của Đài Loan. Tuy nhiên, Bộ Lao động Đài Loan bày tỏ, đơn vị chủ quản các vấn đề liên quan đến thuyền viên người nước ngoài là Sở Ngư nghiệp, nên Bộ Lao động không thể trả lời các yêu cầu này được.
Sở Ngư nghiệp cho biết, vào ngày 22/7, Sở đã tiến hành kiểm tra quyền lợi người lao động trên tàu cá mang mã hiệu “You Fu” và nghi ngờ có 9 thuyền viên người nước bị nợ lương từ 11 đến 15 tháng. Vào ngày 2/8, Sở Ngư nghiệp đã gửi công văn yêu cầu chủ doanh nghiệp khai thác tàu cá thanh toán tiền lương trong thời hạn quy định. Ngày 6/8, chủ doanh nghiệp khai thác tàu cá và công ty môi giới đã được triệu tập để thảo luận tiến độ giải quyết. Chủ doanh nghiệp khai thác tàu cá cam kết trước ngày 9/8 sẽ thanh toán đầy đủ tiền lương cho thuyền viên, nếu quá thời hạn mà hoàn tất thì sẽ dùng tiền đặt cọc môi giới để thanh toán tiền lương cho thuyền viên. Sở Ngư nghiệp khẳng định, sẽ bảo vệ quyền lợi của thuyền viên theo nguyên tắc không đổ oan cho người vô tội, cũng không dung túng cho người phạm pháp và xử lý sự việc một cách thận trọng.
Đức Mạnh