Trước thềm Lễ nhậm chức Tổng thống và Phó tổng thống Trung Hoa Dân Quốc nhiệm kỳ thứ 16 diễn ra vào ngày hôm nay (20/5), kênh CNN đã cho đăng tải bài viết đặc biệt giới thiệu về bà Thái Anh Văn - Tổng thống Đài Loan vừa mãn nhiệm, bài viết ca ngợi Cựu Tổng thống Thái Anh Văn là nhà lãnh đạo đã “đưa Đài Loan lên trên bản đồ thế giới và đứng lên đương đầu với Trung Quốc” trong 8 năm nhiệm kỳ tổng thống vừa qua.
Kênh CNN vho biết, từ nhỏ đến lớn, bà Thái Anh Văn chưa bao giờ nghĩ đến việc trở thành tổng thống. Khi còn nhỏ, bà rất nhút nhát và muốn trở thành một nhà khảo cổ học, bởi vì đối tượng nghiên cứu của khảo cổ học “đều đã chết rồi và chúng cũng sẽ không bật dậy để tranh luận với bạn”. Tuy nhiên, bà đã không dấn thân vào con đường “khai quật các di tích lịch sử”, mà thay vào đó, một người hướng nội như bà lại mở ra một con đường mới cho Đài Loan ngay tại vùng biển có vị trí địa lý và chính trị căng thẳng nhất thế giới.
Khi trở thành nữ tổng thống đầu tiên của Đài Loan vào năm 2016, bà Thái Anh Văn đã nói trong bài phát biểu nhậm chức rằng: “Tại thời điểm này, Đài Loan đang ở trong tình thế rất khó khăn”. Bà phải đối mặt với một nền kinh tế trì trệ, trang thiết bị vũ và khí quan đội lạc hậu, thêm vào đó là sự bất mãn với các chính sách liên quan đến mối quan hệ với Trung Quốc do tổng thống tiền nhiệm thúc đẩy.
Sau 8 năm nắm quyền, bà Thái Anh Văn đã kết thúc hai nhiệm kỳ tổng thống của mình ở tuổi 67. Bà để lại cho 23 triệu người dân Đài Loan là hình ảnh của Đài Loan được cải thiện trong mắt bạn bè quốc tế, mối quan hệ đối tác giữa Đài Loan và Mỹ ngày càng bền chặt hơn, không ngừng cải cách quốc phòng và củng cố ý thức bản sắc dân tộc của người dân Đài Loan. Trong thời gian bà Thái Anh Văn giữ chức tổng thống, Đài Loan đã thoát khỏi quá khứ cai trị độc tài và đàn áp bất đồng chính kiến, không chỉ thúc đẩy nhân quyền cho cộng đồng LGBTQ mà còn trở thành pháo đài của các giá trị dân chủ và tự do trong khu vực châu Á.
CNN đề cập rằng, mặc dù còn có không ít các vấn đề về dân sinh đã gây ra nhiều phàn nàn, đặc biệt là lương thấp và giá nhà ở cao. Tuy nhiên, nhiều cuộc thăm dò dân ý đã cho thấy, bà Thái Anh Văn kết thúc nhiệm kỳ tổng thống trong bối cảnh vẫn nhận được sự ủng hộ tích cực, điều chưa từng xảy ra đối với các tổng thống tiền nhiệm trong kỷ nguyên dân chủ của Đài Loan.
Kể từ khi bà Thái Anh Văn nhậm chức Tổng thống, Đài Loan đã bị kéo vào cuộc chiến tranh giành vị thế ngày một khốc liệt giữa Trung Quốc và Mỹ, rồi kiên cường vượt qua đại dịch COVID-19 hoành hành trên toàn cầu, đồng thời cũng phải đối mặt với các tác động địa chính trị và ảnh hưởng kinh tế của các cuộc xung đột ở Ukraine và Dải Gaza. Suốt cả chặng đường đã qua, Đài Loan không chỉ cải thiện vị thế và bản sắc của mình trên trường quốc tế mà còn củng cố hơn nữa vai trò như một đối tác dân chủ quan trọng và là một phần không thể thiếu trong chuỗi cung ứng vi mạch toàn cầu.
Năm 2019, Đài Loan trở thành quốc gia tiên phong ở châu Á thông qua luật hôn nhân đồng giới. Trong những ngày đầu của đại dịch COVID-19, Đài Loan dù bị loại khỏi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhưng vẫn nhận được sự khen ngợi của bạn bè quốc tế khi trở thành tấm gương trong việc ứng phó với dịch bệnh và nỗ lực hỗ trợ các quốc gia khác chống dịch. Bên cạnh đó, Đài Loan ngày càng nhận được nhiều sự hỗ trợ từ các đối tác cùng chí hướng trên trường quốc tế, bao gồm Mỹ, Nhật Bản và Cộng hòa Séc.
CNN cũng chỉ ra rằng, trong thời kỳ Trung Quốc trỗi dậy nhanh chóng để trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và là một cường quốc nắm trong tay nhiều quyền lực, Đài Loan thường không được chú ý đến. Nhưng hiện nay, Đài Loan là quốc gia sản xuất chất bán dẫn tiên tiến lớn nhất thế giới và tầm quan trọng chiến lược của việc này đã khiến Đài Loan trở thành tâm điểm của các cân nhắc về địa chính trị. Hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan đã trở thành vấn đề được toàn cầu quan tâm.
Trong bối cảnh những rạn nứt ngày càng gia tăng trong chính trị toàn cầu, bà Thái Anh Văn đã tăng cường quan hệ song phương giữa Đài Loan và Mỹ dưới thời lãnh đạo của Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Joe Biden. Hai bên đã tăng cường hợp tác kinh tế, trao đổi các chuyến thăm giữa các nhân vật chính trị cấp cao và mở rộng việc bán vũ khí của Mỹ cho Đài Loan. Trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, việc ủng hộ Đài Loan đã trở thành một trong số ít vấn đề mà hai đảng Dân chủ và Cộng hòa đạt được sự đồng thuận.
Tuy nhiên, CNN cũng chỉ ra rằng, mặc dù quan hệ giữa Đài Loan và các nước bang giao ngày càng trở nên bền chặt hơn, nhưng đã có 10 quốc gia thân thiện đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đài Loan trong nhiệm kỳ của Tổng thống Thái Anh Văn. Ngoài ra, Đài Loan đã bị loại khỏi hội nghị thường niên của Tổ chức Y tế Thế giới từ năm 2016. Sau khi Tổng thống Thái Anh Văn nhậm chức, Đài Loan không còn được hưởng tư cách quan sát viên của WHO như trước đây.
Bà Thái Anh Văn sẽ chuyển giao quyền hạn cho ông Lại Thanh Đức - Tổng thống mới của Trung Hoa Dân Quốc, các nhà phân tích cho rằng, có thể còn quá sớm để đưa ra kết luận về di sản chính trị mà bà Thái Anh Văn để lại. Bà Tiêu Yên Nhiên - Chuyên gia phân tích Trung Quốc tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế bày tỏ: “Sau cùng, di sản chính trị của bà Thái Anh Văn sẽ nhận được những đánh giá như thế nào, điều này cũng còn phải phụ thuộc vào những gì sẽ xảy ra với bộ máy chính quyền trong nhiệm kỳ tiếp theo, chẳng hạn như họ sẽ làm gì để phát huy những thành tựu mà bà Thái Anh Văn đã giành được.”
Đức Mạnh