Trong những năm gần đây tranh cãi xung quanh việc duy trì hay bãi bỏ "tử hình"chưa bao giờ dừng lại, liệu "khung hình phạt tử hình" có sự cải cách hay không? Trong 4 năm qua tòa án chưa từng đưa ra mức án tử hình, Bộ Tư pháp trong 4 năm qua cũng chưa thi hành án tử hình, hiện toàn Đài Loan có tổng cộng 37 tù nhân lãnh án tử hình chờ ngày xử bắn, những người ủng hộ bãi bỏ án tử hình cho rằng khung hình phạt tử hình xâm hại nghiêm trọng nhân phẩm và quyền sống của con người, thỉnh cầu nên xem xét lại hiến pháp. Trước khi đưa ra phán quyết, ngày 23/4 Tòa án Hiến pháp đã triệu tập phiên tranh luận, các nhóm luật sư của các tử tù, Bộ Tư pháp và các chuyên gia học giả đã đưa ra nhiều ý kiến thảo luận về việc liệu án tử hình có vi phạm hiến pháp hay không.
37 tử tù đều đưa ra thỉnh cầu xem xét lại hiến pháp về việc bãi bỏ án tử hình, cho rằng án tử hình vi phạm hiến pháp đảm bảo quyền sống của con người.
Người thỉnh cầu Luật sư Lý Niệm Tổ nói: "Anh ta phải bị giết vì quá ác, nếu để anh ta sống có nghĩa là sự nguy hiểm của xã hội, đó không phải là sự trừng phạt mà là sự bảo vệ xã hội, tuy nhiên, khi tù nhân đã hoàn toàn bị đặt dưới sự kiểm soát của quyền lực công cộng, bị giam tù dài hạn đã đủ là một biện pháp phòng vệ xã hội, tức đã không còn tồn tại tình trạng khẩn cấp, sự phòng vệ xã hội không thể được xem là nguyên nhân chính đáng để tước đoạt sự sống."
Theo dữ liệu phân tích khoa học cho thấy, hình phạt tử hình không thể ngăn chặn hành vi phạm tội, Bộ Tư pháp cũng có cách giải thích riêng.
Vụ trưởng Vụ Kiểm sát Bộ Tư pháp ông Quách Vịnh Phát nói: "Hình phạt tử hình không dựa trên những biện pháp phòng ngừa chung, mục đích phòng ngừa không tương xứng với thực tế, nhưng khi không thi hành theo cách tàn nhẫn thì tử hình có thể phù hợp với nhân phẩm con người, tất nhiên đó cũng không phải là sự tra tấn."
Nếu như phù hợp hiến pháp, thì điều cần thảo luận là, án tử hình sẽ áp dụng cho loại tội phạm nào và mức độ nhận thức vào thời điểm bị cáo phạm tội, trình tự biện pháp thi hành tử hình như thế nào. Còn nếu là vi hiến, vậy hình phạt phạt thay thế và trình tự hỗ trợ bãi bỏ tử hình là ra sao? Các chuyên gia, học giả đều có những quan điểm khác nhau.
Chuyên gia, Giáo sư Lại Ủng Liên cho biết: "Nếu theo cách nói thủ phạm chỉ xâm hại nạn nhân chứ không phải là xâm hại đất nước, điều này có nghĩa là chúng ta không thể trong quá trình xét xử, loại bỏ vai trò của nạn nhân, điều thứ hai thậm chí còn không trưng cầu ý kiến của nạn nhân, không tham khảo ý kiến của nạn nhân rồi cho rằng thủ phạm có khả năng được cải tạo giáo dục, và đề xuất không nên kết án tử hình người này."
Trong số 15 thẩm phán, có 3 người đã tham gia xét xử hoặc bào chữa cho các tử tù, sau khi tòa án từ chối thỉnh cầu, còn lại 12 người xem xét và biểu quyết, đồng nghĩa với việc điều kiện thông qua được hạ xuống còn 7 người, tuy nhiên, trong số đó có đến bảy thẩm phán sắp kết thúc nhiệm kỳ, điều này cũng làm dấy lên các cuộc thảo luận.
Sau khi cuộc tranh luận kết thúc, trọng tài phải đưa ra phán quyết trong vòng ba tháng, nhưng nếu cần thiết có thể gia hạn thêm hai tháng, liệu sẽ duy trì hay bãi bỏ án tử hình, nhanh nhất cuối tháng 7 sẽ có kết quả.
Tường Vy