Ngày 19/12 vừa qua, Viện nghiên cứu Cato của Mỹ và Viện nghiên cứu Fraser của Canada đã cho công bố bảng báo cáo về “Chỉ số Tự do con người (Human Freedom Index, HFI) năm 2023”. Trong số 165 khu vực pháp lý, Thụy Sĩ tiếp tục là quốc gia có chỉ số tự do con người cao nhất, Đài Loan đứng thứ 12, cao nhất châu Á, còn Việt Nam đứng thứ 132 và Trung Quốc đứng thứ 149.
Báo cáo chỉ ra rằng, sau đại dịch COVID-19, các quyền tự do của con người đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng, độ tự do của rất nhiều lĩnh vực có chiều hướng đi xuống, tự do pháp quyền, đi lại, ngôn luận, hội họp, thành lập hội nhóm, thương mại mậu dịch cũng giảm sút đáng kể. Trong số 165 khu vực pháp lý được khảo sát, chỉ số trung bình về tự do con người cũng giảm nhẹ, từ 6,79 vào năm 2020 giảm xuống còn 6,75 vào năm 2021.
Trong báo cáo về “Chỉ số Tự do con người năm 2023” của 165 khu vực pháp lý, Thụy Sĩ một lần nữa giữ được danh hiệu quốc gia có chỉ số tự do con người cao nhất, kế tiếp sau đó là New Zealand, Đan Mạch, Ireland, Estonia và Thụy Điển cùng đồng hạng 5. Từ vị trí thứ 7 đến vị trí thứ 10 lần lượt là Iceland, Luxembourg, Phần Lan và Na Uy. Đài Loan đứng ở vị trí thứ 12 với tổng số điểm là 8,56, cao nhất châu Á, trong đó, chỉ số tự do cá nhân đứng thứ 12 với 8,98 điểm, chỉ số tự do kinh tế đứng thứ 11 với 7,79 điểm. Nhật Bản đứng ở vị trí thứ 16, Hàn Quốc đứng ở vị trí thứ 28, Trung Quốc đứng ở vị trí thứ 149, thấp nhất là Syria.
Xét theo khu vực, nơi có chỉ số tự do cao nhất là ở khu vực Bắc Mỹ, Tây Âu và Châu Đại Dương, nơi có Canada và Mỹ, trong khi chỉ số tự do thấp nhất là ở Trung Đông, Bắc Phi, khu vực châu Phi cận Sahara và Nam Á.
Chỉ số tự do con người thể hiện tình trạng tự do của con người trên toàn thế giới thông qua các dữ liệu đánh giá diện rộng, bao gồm: tự do cá nhân, tự do dân sự và tự do kinh tế. Tự do của con người là một kiểu khái niệm xã hội công nhận phẩm giá của cá nhân, hàm ý là chỉ khả năng một người có thể làm bất cứ điều gì mình muốn mà không có sự can thiệp từ bất cứ ai hoặc tác nhân bên ngoài. Chỉ số tự do con người năm 2023 dựa trên dữ liệu năm 2021, vì đây là năm gần đây nhất nhất có đầy đủ các dữ liệu và bao quát 165 khu vực pháp lý.
Chỉ số tự do con người năm 2023 sử dụng 86 chỉ số khác nhau về quyền tự do cá nhân và kinh tế để tiến hành đánh giá, các lĩnh vực đánh giá bao gồm: pháp quyền, đảm bảo an toàn, đi lại, tôn giáo, hội họp, thành lập hội nhóm, tự do dân sự, ngôn luận và thông tin, mối quan hệ giữa các cá nhân, quy mô của chính phủ, hệ thống pháp luật, quyền sở hữu, tiền tệ hợp pháp, mức độ tự do và quy định về thương mại quốc tế.
Đức Mạnh