Tin tức giả, chiến tranh nhận thức đã trở thành vấn đề mà truyền thông quốc tế đang phải đối mặt, diễn đàn quốc tế do Đài phát thanh Rti dịp gần đây tổ chức tại Bangkok với chủ đề “Triển vọng châu Á hậu đại dịch: đối phó với tin tức giả và chiến tranh thông tin toàn cầu”, đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt liệt. Tờ “Khaosod English” của Thái Lan cũng có bài chuyên đề đưa tin về diễn đàn này.
Người sáng lập Phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo AI Labs Đỗ Dịch Cẩn cho biết, Đài Loan luôn gặp phải những vụ tấn công mạng internet và bị phát tán tin tức giả một cách nghiêm trọng, dùng công cụ AI phân tích có thể thấy được vai trò của phương tiện truyền thông của chính phủ Trung Quốc trong đó, cũng giống như khái niệm bếp trung ương, chỉ cần đối chiếu tài khoản khả nghi trên mạng internet hoặc PTT hay ngoài ra còn có Facebook là có thể phát hiện ra rằng, chỉ cần phương tiện truyền thông đưa tin tức gì, thì các tài khoản PTT và Facebook này đều cũng sẽ đăng bài viết về đề tài liên quan. Bất kể phương tiện truyền thông chính thống nhắc tới an toàn thực phẩm, vấn đề trợ cấp hoặc luồng lưu thông của trứng quá hạn, thì những tài khoản khả nghi cũng sẽ xuất hiện hàng ngàn hàng vạn thông tin liên quan, nói tóm lại xét về tổng thể sẽ phát hiện tình trạng tin tức của Đài Loan bị thao túng một cách nghiêm trọng.
Ông Đỗ Dịch Cẩn cho biết, nếu chỉ dựa vào Trung tâm kiểm chứng sự thật để xử lý và bóc trần vấn đề, thực ra không thể đuổi kịp tốc độ phát tán của tin tức giả, và chính vấn đề này cũng đã khiến cho Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Đài Loan gần đây phải từ chức.
Ông cũng cho biết, vấn đề này không chỉ xảy ra tại Đài Loan, mà là hiện tượng toàn cầu; ông quan sát các tài khoản mạng internet khả nghi trên toàn cầu, phát hiện có tới 40% đề cập đến mối quan hệ Mỹ - Trung, có 25% đề cập các tin tức về cuộc chiến Nga-Ukraine, ông cho rằng phải giúp mọi người hiểu được rằng, hiện nay tin tức giả thậm chí đã trở thành một loại vũ khí để tác động dư luận, thao túng tâm lý. Cùng với sự tiến bộ của AI, việc kiểm chứng sự thật không theo kịp tốc độ thanh minh giải thích. Phương tiện truyền thông của chính phủ Trung Quốc còn tài trợ cho một số phương tiện truyền thông và những người dẫn dắt dư luận chủ chốt để đánh lừa công chúng, chiến tranh nhận thức đang diễn ra, ông kêu gọi mọi người đừng chỉ dùng những nguồn tin từ các nền tảng mạng xã hội, bởi vì các nền tảng này quá dễ thao túng.
Còn Trưởng điều hành của Phòng thực nghiệm dân chủ Đài Loan Ngô Minh Hiên thì cho biết, từ khi tổ chức này thành lập từ năm 2019 đến nay, đã tập trung vào nghiên cứu Trung Quốc làm thế nào để tạo sức ảnh hưởng về thông tin trên toàn cầu, những ai sẽ bị ảnh hưởng và phải đối phó ra sao.
Ông cũng chỉ ra rằng, những tài khoản mạng internet này rất giỏi trong việc tận dụng khả năng tính toán của Facebook, để đánh lừa độc giả. Ông lấy ví dụ vào năm 2019, một nhóm thanh niên Ukraine đã đến Hồng Kông để ủng hộ những cuộc biểu tình và có đăng ảnh selfie. Vào thời điểm đó, các tờ báo lá cải của Nga đưa tin nhóm thanh niên này là phần tử theo chủ nghĩa phát xít và được Mỹ tài trợ. Lúc đó tin tức này không được chú ý lắm, nhưng bất ngờ là vào năm ngoái, tin tức này lại một lần nữa xuất hiện trên mạng và được lan truyền rộng rãi trên Weibo của Trung Quốc, khiến mọi người nghĩ rằng những thanh niên Ukraine đúng là phần tử theo chủ nghĩa phát xít. Còn trường hợp khác thì có tài khoản xem ra có vẻ là người Thái Lan nhưng hằng ngày lại đăng bài bằng tiếng Trung giản thể, phát tán những tin tức tương tự.
Ông Ngô Minh Hiên cũng cho biết thêm, phần mềm mà tổ chức của ông hiện đang nghiên cứu phát triển có thể phát hiện ra những “Little Pink” (tức những người trẻ tuổi ủng hộ phong trào dân tộc hiếu chiến trên Internet tại Trung Quốc), có tới hàng ngàn tài khoản đều đăng tải các tin tức từ phương tiện truyền thông của chính quyền Trung Quốc, mặc dù sử dụng nhiều tài khoản khác nhau nhưng đều chia sẻ những đường link giống nhau, có những tài khoản trong 1 ngày cho đăng tới hơn 200 bài viết ngắn, có thể khẳng định những tài khoản này chắc chắn không phải người thật việc thật, nhưng rốt cuộc đó là các tài khoản được mua bằng tiền hay bị khống chế kiểm soát đằng sau thì không thể biết chắc được. Nhưng ông tin rằng rốt cuộc ai là người chịu chi nhiều tiền như vậy để làm việc đó và có động cơ mạnh mẽ để quảng bá thông tin từ truyền thông của chính quyền Trung Quốc như vậy, thì điều này đã quá rõ ràng.
Ông Ngô Minh Hiên chỉ ra rằng, ngoài châu Á, tổ chức Phòng thực nghiệm dân chủ Đài Loan cũng từng nghiên cứu thông tin của các khu vực khác, đã phát hiện thế lực xấu xa này còn lợi dụng dư luận để thao túng sự ủng hộ của dân chúng đối với một số đối tượng và sự việc nào đó. Lấy ví dụ về cuộc chiến Nga-Ukraine, thì sẽ phát tán những tin tức với mục đích làm giảm sự ủng hộ của mọi người đối với Ukraine. Ông cho rằng nếu là thông tin có liên quan đến Đài Loan, có khả năng tại Thái Lan sẽ dùng tiếng Thái để nói cho người Thái Lan biết rằng: “Đài Loan chỉ là một con tốt của nước Mỹ, chúng ta đừng nên ủng hộ Đài Loan hoặc Trung Quốc, mà hãy giữ thái độ trung lập giữa hai bên.”
Vì vậy ông Ngô Minh Hiên cho rằng, các đơn vị nghiên cứu hoặc cơ quan truyền thông trong khu vực cũng nên tăng cường hợp tác giao lưu, để cùng chống lại chiến tranh thông tin tại khu vực. Ông cho rằng Thái Lan cũng là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng lớn bởi nguồn tin tức từ Trung Quốc, vì vậy hy vọng trong tương lai Đài Loan sẽ có sự hợp tác sâu rộng hơn với Thái Lan.
Hải Ly