Hội nghị cấp cao ASEAN được khai mạc vào ngày 5/9, lãnh đạo các nước Đông Nam Á tập trung tại Indonesia để đàm phán, tập trung vào các vấn đề như khủng hoảng Myanmar và hành vi ngày càng độc đoán của Trung Quốc trên Biển Đông.
ASEAN bao gồm 10 quốc gia từ lâu được coi là một đoàn thể không có sức ảnh hưởng mạnh. Các thành viên bị chia rẽ vẫn chưa thể tìm được tiếng nói chung về cuộc khủng hoảng ở Myanmar kể từ cuộc đảo chính lật đổ chính phủ được bầu cử dân chủ.
Hội nghị cấp cao ASEAN sẽ tổ chức một loạt cuộc họp song phương với các cường quốc thế giới vào ngày 6/9, tiếp theo là Hội nghị thượng đỉnh Đông Á với sự tham gia của 18 nước vào ngày 7/9, nhưng các nhân vật quan trọng bao gồm Tổng thống Joe Biden, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ vắng mặt. Tuy nhiên Phó Tổng thống Kamala Harris sẽ đại diện cho Tổng thống Joe Biden tham gia hội nghị. Còn phía Trung Quốc và Nga thì do Thủ tướng Lý Cường và Ngoại trưởng Sergei Lavrov thay mặt tham dự.
Trước đó, các thành viên ASEAN sẽ thảo luận về một tuyên bố thể hiện quan điểm của tất cả các thành viên về Myanmar. Nhưng theo bản dự thảo của thông cáo cuối cùng mà AFP có được, phần Myanmar được để trống để che giấu sự thiếu đồng thuận.
Indonesia, nước đăng cai Hội nghị cấp cao ASEAN, đang thúc giục chính quyền quân sự Myanmar thực hiện kế hoạch 5 điểm đã được thống nhất hai năm trước để chấm dứt bạo lực và bắt đầu lại các cuộc đàm phán. Chính quyền quân sự Myanmar không được mời tham dự hội nghị thượng đỉnh. Nhưng những nỗ lực đó cho đến nay vẫn chưa có kết quả khi chính quyền Myanmar phớt lờ những lời chỉ trích của quốc tế và từ chối hợp tác với phe đối lập.
Chính quyền quân sự Thái Lan và Myanmar tổ chức các cuộc gặp đơn phương , điều này làm sâu sắc thêm sự chia rẽ trong khối ASEAN.
Trung Quốc công bố bản đồ mới năm 2023 vào tuần trước, trùng lặp với tuyên bố của một số thành viên ASEAN khiến nhiều nước lên tiếng phản đối. Hành động của Trung Quốc ở Biển Đông dự kiến sẽ là chủ đề chính tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần này.
Bản đồ tiêu chuẩn năm 2023 của Trung Quốc đã khiến các nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương tức giận phản đối. Các quốc gia phản đối mạnh mẽ chủ trương gây tranh cãi của Trung Quốc trong cái gọi là đường chín đoạn, liên quan đến các nước Ấn Độ, Malaysia, Việt Nam và Philippines.
Tố Kim