Đài phát thanh Rti gần đây phỏng vấn chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu Stimson - tổ chức cố vấn chính sách của chính quyền Washington và chuyên gia của Tập đoàn RAND, để thảo luận về việc người hoạch định chính sách của Nhật Bản đang tìm cách ứng phó sự biến đổi của tình hình an ninh toàn cầu.
Trong thời gian gần đây Nhật Bản đã thực hiện những sự thay đổi chính sách quan trọng trong kế hoạch chi tiêu quân sự và năng lực vũ khí trong tương lai, theo đó điều chỉnh nâng mức chi tiêu quốc phòng trong vòng 5 năm sắp tới lên thành 2% so với tổng sản phẩm quốc nội (GDP), vượt xa ngưỡng giới hạn 1% mà chính phủ Nhật Bản đặt ra trước đây.
Nhật Bản có những hạn chế đặc biệt về hiến pháp, theo đó cấm các loại vũ khí có tính tấn công, tới nay Nhật Bản đã tuyên bố ý định đạt được cái gọi là khả năng “phản công”, điều này cho phép nước Nhật có khả tấn công các mục tiêu ở nước ngoài.
Nhà học giả có kinh nghiệm kỳ cựu về lĩnh vực chính trị Jeffrey Hornung cho biết, sự cải cách chi tiêu quốc phòng của Nhật là “rất khủng”. Ông nói, tình trạng phản đối chủ nghĩa quân phiệt trong chính trường Nhật Bản đã phai nhạt. Ông Jeffrey Hornung đề cập, vào 20 năm trước, trong giai đoạn cựu Thủ tướng Nhật Junichiro Koizumi nắm quyền, thậm chí ngay cả việc mua máy bay tiếp nhiên liệu trên không cũng sẽ gây tranh cãi kịch liệt tại Nhật Bản, bởi vì chúng được cho rằng có “tiềm lực chiến tranh”. Ông Jeffrey Hornung nói, trong khi đó kế hoạch nâng cấp máy bay tiếp nhiên liệu của Nhật Bản mà quốc hội nước này đề xuất vào cuối năm 2022 đã nhận được sự nhất trí ủng hộ.
Còn về việc liệu Nhật Bản có tham gia vào hành động quân sự giúp Đài Loan phòng vệ hay không, ông Jeffrey Hornung nói, bất cứ sự hỗ trợ nào có khả năng đều là gián tiếp, hơn nữa ông nghi ngờ rằng Nhật Bản sẽ cử quân đội tới Đài Loan, hoặc cử tàu chiến tới eo biển Đài Loan. Tuy nhiên, nếu Nhật Bản hỗ trợ các hoạt động quân sự của Mỹ ở Biển Hoa Đông, thì Nhật Bản có thể đóng một vai trò quan trọng đối với tình hình thay đổi của Đài Loan.
Trong lúc an ninh hàng hải là mối quan tâm chính đối với Mỹ, Đài Loan và Nhật Bản, vị chuyên gia của Trung tâm nghiên cứu Stimson bà Yuki Tatsumi cho rằng, có lẽ Mỹ sẽ định kỳ tổ chức các cuộc đối thoại về an ninh hàng hải với Đài Loan, Nhật Bản hoặc có thể là với Philipinnes. Bà Yuki Tatsumi nói, nếu tổ chức đối thoại kiểu này, các bên sẽ bày tỏ chào đón Trung Quốc gia nhập. Tuy nhiên, bà Yuki Tatsumi cũng nói rằng, Trung Quốc khó lòng mà tham gia vào bất kỳ khuôn khổ an ninh hàng hải nào trong tương lai, cho nên cũng không muốn tham gia và đối thoại này, qua đó sẽ thấy rõ rất nhiều điều.
Hai vị chuyên gia đều cho biết, sự thay đổi nhanh chóng về chính sách quốc phòng của Nhật Bản, là do chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi hành động Nga xâm lược Ukraine và căng thẳng leo thang ở eo biển Đài Loan; đã khiến Nhật Bản gia tăng chi tiêu quốc phòng. Những sự kiện có tính toàn cầu như nêu trên đã khiến các quan chức và người dân Nhật Bản ủng hộ những chính sách này, khiến chúng phát huy tác dụng rất cao, và theo chuyên gia cho biết, khả năng sự thay đổi chính sách nêu trên bị lật ngược tình thế là không cao.
Hải Ly