Trong xã hội hiện nay, rất nhiều người thường có cái nhìn phiến diện hoặc những định kiến về ngoại hình của người khác. Trong nhiều năm qua, Quỹ Phúc lợi xã hội Sunshine đã không ngừng nỗ lực thúc đẩy thực thi “Quyền bình đẳng diện mạo”. Bước đầu tiên trong việc thực thi quyền bình đẳng này là tự nhìn nhận lại bản thân mình xem có phán xét người khác thông qua ngoại hình của họ hay không, đồng thời xóa bỏ những quan điểm cố hữu này. Ngoài ra, khi tiếp xúc với một ai đó, hãy cảm nhận con người họ bằng con tim chứ đừng chỉ dựa vào những đặc điểm ngoại hình.
Cứ 7 người thì có 1 người bị phân biệt đối xử vì nguyên nhân liên quan đến ngoại hình
Theo khảo sát của Quỹ Phúc lợi xã hội Sunshine, vì lý do ngoại hình mà tại Đài Loan có 14% người dân bị người khác trêu chọc, 15,3% bị đặt cho những biệt danh xấu xí và 13% bị đưa ra bàn tán, bình phẩm, tương đương cứ 7 người thì có 1 người bị đối xử không mấy làm thân thiện chỉ vì ngoại hình của họ. Đặc biệt là quãng thời gian học cấp II, cấp III thì do thường xuyên bị đặt biệt danh vì ngoại hình mà một nửa trong số họ cảm thấy bị mất tự tin.
Theo kết quả tổng hợp được từ phiếu khảo sát cũng cho thấy, xã hội và người dân có nhiều định kiến khá tiêu cực về những người có khiếm khuyết trên khuôn mặt, ví dụ như: những người có khiếm khuyết trên khuôn mặt là những người xấu xí, họ thường hay tự ti, sống thu mình, dễ sa ngã, không phù hợp với những ngành nghề dịch vụ, v.v. Có rất nhiều bệnh nhân bị bỏng hay những người có khiếm khuyết trên khuôn mặt, sau khi trải qua những đau đớn và giày vò của bệnh tật thì đã quay trở lại với cuộc sống bình thường, nhưng thường xuyên phải đối mặt với những lời chế nhạo về ngoại hình. Tiểu Văn là một trong những người trực tiếp trải qua những cảm giác ấy, tay và chân của cô chi chít những vết sẹo do bị bỏng. Tiểu Văn cho biết, thời điểm khi mà cô vẫn còn phải mặc áo áp lực để điều trị sẹo bỏng, cộng thêm những vết sẹo trên mặt nên khi đi ngoài đường, cô đều bị mọi người nhìn bằng ánh mắt xoi mói, những lúc như vậy, trong lòng cảm thấy rất không thoải mái.
Ngay từ nhỏ, Tiểu Văn đã là một cô gái rất yêu thích khiêu vũ. Năm cô 19 tuổi, do một tai nạn mà 74% cơ thể của cô bị bỏng cấp độ 3. Sau khi tiến hành phẫu thuật cắt bỏ và ghép da, cô đã dành 2 năm gắn bó với Quỹ Phúc lợi xã hội Sunshine để tập luyện phục hồi chức năng. Được sự hướng dẫn, đồng hành của các nhân viên công tác xã hội và các bác sĩ tâm lý đã giúp Tiểu Văn có thể coi những vết sẹo trên cơ thể chỉ là những dấu vết lưu giữ lại sự dũng cảm của bản thân mà thôi. Bây giờ, Tiểu Văn có thể thoải mái để lộ những vết sẹo của mình, hơn nữa, những vết sẹo này không làm ảnh hưởng đến khả năng nhảy múa của cô. Tiểu Văn tự hào nói rằng, trên con đường theo đuổi đam mê khiêu vũ của mình, cô hoàn toàn dựa vào thực lực của bản thân, chứ tuyệt đối chưa bao giờ vì ngoài hình của mình mà bị nhụt chí.
Đừng chỉ vì ngoại hình mà đánh giá sai lệch về người khác
Những năm gần đây, cùng với sự nâng cao nhận thức về quyền bình đẳng diện mạo, quan niệm và hành vi của mọi người cũng đang dần thay đổi. Theo khảo sát mới nhất vào năm 2022, mặc dù vẫn có gần 60% người dân khi gặp những người có đặc điểm khác biệt trên cơ thể thì sẽ nhìn lâu hơn một chút, nhưng tình trạng đặt biệt danh hoặc bình phẩm những người có đặc điểm khác biệt trên cơ thể thì đã giảm khoảng 3% so với năm 2019.
Về vấn đề làm thế nào để mọi người có thể thực hiện quyền bình đẳng diện mạo ngay trong cuộc sống thường ngày, bà Trang Lệ Chân – Giám đốc quản lý nhóm khởi xướng của Quỹ Phúc lợi xã hội Sunshine cho biết, bước đầu tiên là tự mình phải có một sự nhận thức đúng đắn, tránh đánh giá người khác chỉ qua vẻ bề ngoài của họ. Bà Trang Lệ Chân cũng cho biết, những lời chế giễu ngoại hình của người khác chưa hẳn đã là có ác ý, chúng có thể chỉ bắt nguồn từ một số định kiến vốn có liên quan đến diện mạo của con người, vì vậy hy vọng rằng, chúng ta có thể phá bỏ những định kiến này bằng cách hãy thấu hiểu nhiều hơn về một người nào đó, thay vì chỉ nhìn vào vẻ bề ngoài để đánh giá họ là người như thế nào. Chính vì vậy, bước đầu tiên để thực hiện quyền bình đẳng diện mạo, đó là có thể bắt đầu từ việc phải ý thức được những quan điểm nào chỉ là cái nhìn phiến diện, sai lệch về ngoại hình của một ai đó.
Phong trào “không dán ảnh thẻ trong sơ yếu lý lịch”
Trong nhiều năm trở lại đây, Quỹ Phúc lợi xã hội Sunshine đã rất nỗ lực trong việc khởi xướng quyền bình đẳng diện mạo, bắt đầu từ việc bình đẳng trong vấn đề tìm kiếm việc làm và học hỏi cách làm tiên tiến của một số quốc gia như Anh và Mỹ để phát động phong trào “không dán ảnh thẻ trong sơ yếu lý lịch”, và cũng đã thuyết phục được chính phủ sửa đổi lại quy định pháp luật hiện hành. Vào tháng 7 năm ngoái, sau khi thông báo hoàn tất sửa đổi điều luật được ban hành, cột dán ảnh thẻ trong sơ yếu lí lịch của công chức đã được loại bỏ. Quỹ Phúc lợi xã hội Sunshine cũng sẽ tiếp tục theo sát việc thực thi quy định này của chính quyền các địa phương, hy vọng có thể mở rộng được tới cả các doanh nghiệp tư nhân.
Ngoài ra, bắt đầu từ năm 2020, Quỹ Phúc lợi xã hội Sunshine cũng đã hợp tác với website tìm việc YES123 để thúc đẩy phong trào “không dán ảnh thẻ trong sơ yếu lý lịch”. Theo khảo sát của website tìm việc YES123 cho thấy, khoảng 60% nhà tuyển dụng thừa nhận họ có dựa vào yếu tố ngoại hình của các ứng viên để đưa ra quyết định có nên tuyển dụng hay không. Chính vì vậy mà không chỉ các nhà tuyển dụng muốn hồ sơ xin việc phải có dán ảnh thẻ, mà ngay cả bản thân những người đi xin việc cũng sẵn sàng nộp kèm ảnh thẻ. Bà Trang Lệ Chân cho rằng, thói quen dán ảnh trong sơ yếu lý lịch vẫn khó mà thay đổi được, cần phải giáo dục và tuyên truyền nhiều hơn nữa thì mới có thể dần dần thuyết phục được mọi người.
Cuộc sống luôn đầy rẫy những định kiến khác nhau, nhiều người bị miệt thị, trêu chọc chỉ vì cách ăn mặc, giới tính sinh học, v.v. Sự khác biệt về ngoại hình có thể khiến cho số phận của mỗi một người sẽ khác nhau, tuy nhiên khi đánh giá một ai đó, hãy cảm nhận từ sâu thẳm trong trái tim mình. Hy vọng rằng, khi xã hội nhìn nhận giá trị của một người, thay vì chỉ dựa vào vẻ bề ngoài thì hãy chú trọng đến việc người đó có thể đóng góp được gì cho cộng đồng. Mỗi một người sẽ có một ngoại hình khác nhau, bất kể là ngoại hình của bạn trông như thế nào thì tất cả chúng ta đều có quyền được hưởng sự bình đẳng về diện mạo.
Đức Mạnh