Dịch viêm phổi đặc biệt nghiêm trọng COVID-19 hoành hành khắp năm châu, cướp đi sinh mạng của hơn triệu người trên thế giới, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển kinh tế, và cũng khiến cho nhiều nước lựa chọn phương án cắt giảm ngân sách dành cho công tác bảo vệ rừng để ứng phó với dịch bệnh, thậm chí là rút lại quy định Pháp luật về bảo vệ rừng, khiến cho Sự biến mất của rừng cây trở nên càng lúc càng nghiêm trọng, năm 2020 có thể sẽ trở thành năm mang tính hủy diệt đối với rừng cây trên toàn cầu.
Kể từ cuối năm 2019, virus gây bệnh viêm phổi COVID-19 nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu, cướp đi hơn 2.000.000 sinh mạng và gây tổn thất lớn về tài sản, các nước lần lượt thực thi biện pháp phong tỏa biên giới nhằm ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh, thế nhưng cũng khiến cho kinh tế toàn cầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Các quốc gia có nhiều rừng mưa nhiệt đới vì muốn kích thích và cứu vãn kinh tế, đã cho nới lỏng quy định pháp luật trong việc khai thác rừng theo đề xuất của các cơ quan nông nghiệp và năng lượng, hoặc điều động ngân sách vốn dùng để bảo vệ rừng để đi ứng phó với dịch bệnh, cộng thêm bất cập trong công tác quản lý đất rừng, khiến cho rừng cây trên toàn cầu trở nên hao mòn trong năm qua.
Trang mạng về thông tin bảo vệ môi trường là TreeHugger đã dẫn bài báo cáo phân tích của chương trình Forest Peoples Programme và nhiều chuyên gia nghiên cứu đến từ các trường như trường Luật Yale, Học viện Luật tại Đại học Middlesex của Anh, 5 quốc gia có diện tích rừng mưa nhiệt đới lớn nhất thế giới là Brazil, Colombia, Peru, Indonesia và Cộng Hòa Dân Chủ Congo, trong năm ngoái, để kích thích kinh tế hồi sinh, đã nhanh chóng sửa đổi quy định pháp luật nhằm đáp ứng đề xuất chặt phá rừng cây của các cơ quan như khai thác, năng lượng, công nghiệp và nông nghiệp, v.v., đồng thời không xử phạt đối với các hành vi vi phạm pháp luật như cướp đoạt đất phi pháp và khai thác bừa bãi.
Frances Seymour, nghiên cứu viên cấp cao của tổ chức Tài nguyên Thế giới (World Resources Institute) tại Washington cho biết, do phải phong tỏa biên giới và cắt giảm ngân sách, cơ quan bảo tồn đất rừng và bảo vệ rừng của nhiều nước cũng gặp phải nhiều khó khăn trong mặt thi hành luật pháp, khó mà ngăn chặn được hành vi khai thác trộm tại địa phương.
Ông Seymour cũng cho rằng, các nước có rừng mưa nhiệt đới đã gặp phải rủi ro kinh tế, nên mượn việc nới lỏng quy định về bảo vệ môi trường để thu hút vốn đầu tư nước ngoài, kích thích tăng trưởng kinh tế trong nước, gây tổn thương nghiêm trọng đến việc bảo tồn rừng cây.
Ví dụ như kể từ sau khi ông Jair Bolsonaro nhậm chức Tổng thống Brazil, đã cho sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường, khiến cho tốc độ khai thác quy mô lớn tại rừng Amazon lập kỷ lục cao nhất trong vòng 12 năm trở lại đây, đây có thể nói là một đòn mạnh đánh vào “lá phổi xanh” của Trái Đất.
Aders Haug Larsen, người phụ trách chính sách tại Quỹ Rừng mưa nhiệt đới Na Uy (Rainforest Foundation Norway), đóng tại Thủ đô Oslo, cho biết, qua những tài liệu quan sát rừng cây cho thấy, tốc độ phá hoại rừng tại khu vực Amazon của Brazil có lẽ đã tăng khoảng 10% trong năm 2020.
Ngày 05/10/2020, để đưa kinh tế thoát khỏi tình trạng trì trệ trong cơn đại dịch, Quốc hội Indonesia quyết định đẩy sớm việc thông qua Dự luật Việc làm (Omnibus Law) dài 905 trang, trong đó bao gồm các sửa đổi đối với 79 điều luật trong các lĩnh vực lao động và thuế như Luật Lao động, Luật Quy hoạch không gian và Luật Quản lý Môi trường…, nới lỏng hạn chế đối với việc đốt rừng, giảm thiểu biện pháp bảo vệ rừng, rất nhiều nhà đầu tư và nhà vận động vì môi trường đều lên tiếng rằng, Luật Việc làm Omnibus sẽ gây phá hoại nghiêm trọng đến tài nguyên rừng nhiệt đới của Indonesia.
Gemma Tillack, chuyên viên chính sách rừng cây tại tổ chức bảo vệ môi trường Mạng lưới hành động vì rừng mưa nhiệt đới (Rainforest Action Network, RAN) bày tỏ, theo số liệu cho thấy, tình trạng khai thác, chặt phá và đốt rừng tại Indonesia đã liên tiếp diễn ra trong suốt năm vừa qua, đồng thời có một số trường hợp cho thấy tình trạng khai thác bừa bãi đang ngày một tăng lên.
Ngoài ra, tổ chức phi lợi nhuận Trung tâm tập huấn Lâm nghiệp khu châu Á Thái Bình Dương (RECOFTC) cũng dự đoán, do nạn cháy rừng nghiêm trọng và chính phủ các nước phớt lờ vấn đề bảo tồn rừng cây, diện tích rừng nhiệt đới và ôn đới trong năm 2020 có lẽ đã biến mất gấp 4 đến 5 lần so với năm 2019.
Mặt khác, điều trớ trêu hơn là, rừng cây bị con người khai thác bừa bãi quy mô lớn, cũng đã làm tăng sự tiếp xúc giữa loài người với các loài sinh vật hoang dã, đây cũng là mấu chốt cho sự xuất hiện của các chứng bệnh mới, ví dụ như Ebola, SARS và cả COVID-19. Vì thế, bảo tồn rừng là việc làm quan trọng giúp loài người tránh khỏi sự uy hiếp của các virus gây nguy hiểm tính mạng.
Theo chuyên gia phân tích, sự lan rộng của dịch viêm phổi COVID-19 đã gián tiếp phá hoại nghiêm trọng rừng cây trên toàn cầu. Fran Raymond Price, người phụ trách về mảng rừng cây tại Quỹ Tự nhiên Thế giới (WWF) bày tỏ, đối với rừng cây ở nhiều nơi trên thế giới mà nói, năm 2020 là một năm mang tính hủy diệt, bà cũng kêu gọi chính phủ các nước nên đặt ra quy định pháp luật mạnh mẽ hơn nữa nhằm ngăn chặn sự biến mất của rừng cây.
Rừng cây có thể hấp thu 30% khí nhà kính thải ra từ ngành công nghiệp và đốt nhiên liệu trên toàn cầu, có vai trò quan trọng trong việc điều hòa không khí, giảm thiểu rủi ro lương thực thế giới do biến đổi khí hậu mang lại. Do vậy, vì tương lai của Trái Đất và con người, các nước cần phải nhanh chóng có hành động quyết đoán, cùng nhau ngăn chặn sự cướp đoạt và phá hoại rừng quy mô lớn đang diễn ra trên thế giới.
Thuý Anh